چکیده

 

پژوهش حاضر، با هدف بررسی روابط ابعاد پنجگانه شخصیتی و مؤلفه های اسنادی با اضطراب امتحان انجام یافت. برای جمع آوری داده ها از نمونه341 نفری پژوهش، که از بین جامعه آماری دانش آموزان دختر سال سوم دبیرستانهای عادی شهر تبریز گزینش شده بودند، خواسته شد “پرسشنامه ابعاد پنجگانه شخصیتی نئو”، “پرسشنامه راهیابی در حوادث و رخدادهای زندگی” و “مقیاس اضطراب امتحان اهواز” را پاسخ بدهند. برای تحلیل داده های حاصل از این ابزارها هم، از روش همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه بهره گرفته شد. براساس یافته های توصیفی پژوهش، نمرات اضطراب امتحان فراگیران اکثراً حول میانگین پراکنده بود، فراگیران باوجدانی را نسبت به دیگر ابعاد پنجگانه شخصیتی بیشتر گزارش دادند و اِسنادهای مذهبی نسبت به اِسنادهای غیرمذهبی در تبیین رخدادها بیشتر بکار برده شدند.  نتایج تحلیل های استنباطی نیز حاکی از آن بود که هیچکدام از مؤلفه های اسنادی با اضطراب امتحان رابطه معنادار نداشتند، بُعد شخصیتی روانرنجوری رابطه مثبت معنادار و ابعاد برونگرایی و باوجدانی رابطه منفی معنادار با اضطراب امتحان داشتند. یافته های جانبی پژوهش هم نشان داد بین میانگینهای نمرات اضطراب امتحان فراگیران در چهار رشته تحصیلی تفاوت معناداری مشاهده نشد. بین میانگینهای نمرات فراگیران چهار رشته تحصیلی در مؤلفه های اسنادی نیز، فقط در مؤلفه عوامل طبیعی و از میان ابعاد شخصیتی، دو  بُعد باوجدانی و  روانرنجوری تفاوت معنادار دیده می شود.

 

 واژه های کلیدی: مؤلفه های اسنادی، اسنادهای مذهبی و غیرمذهبی، ابعاد شخصیتی، اضطراب امتحان، رشته تحصیلی

 

فهرست مندرجات

 

فصل اوّل

 

1-1: مقدمه . 2

 

1-2: بیان مسئله . 3

 

1-3: اهمیت و ضرورت تحقیق . 8

 

1-4 تعاریف متغیرهای تحقیق . 9

 

1-5 اهداف تحقیق . 11

 

1-6: فرضیه ها و سؤالات تحقیق . 11

 

 

 

فصل دوّم

 

2-1: پیشینه نظری متغیرها

 

 

 

2-1-1-1: اضطراب . 13

 

 2-1-1-2: تعاریف اضطراب 13

 

2-1-1-3: نشانه های اضطراب در سطوح مختلف . 16

 

2-1-1-4: طبقه بندی اختلالهای اضطرابی . 17

 

2-1-1-5: ضوابط تشخیصی هراس خاص بر اساس DSM IV 18

 

2-1-1-6: الگوهای نظری اضطراب. 19

 

2-1-1-6-1: دیدگاه روان تحلیلگری . 19

 

2-1-1-6-2: دیدگاه پدیدارشناسی و تبیینهای زیستی-رفتاری . 21

 

2-1-1-6-3: دیدگاه ادگیری . 21

 

2-1-1-6-4: دیدگاه شناختی . 22

 

2-1-1-6-5: دیدگاه زیست شناسی 23

 

2-1-1-6-6: دیدگاه انسان گرایی و هستی نگر . 23

 

 

 

2-1-2: ویژگیهای شخصیتی . 25

 

2-1-2-1: شخصیت . 25

 

2-1-2-2: تعریف شخصیت . 25

 

2-1-2-3: اصطلاحات معادل شخصیت 27

 

2-1-2-4: نظریه های شخصیت 28

 

2-1-2-4-1: دیدگاه صفات 32

 

2-1-2-4-1-1: نظریه آلپورت . 33

 

2-1-2-4-1-2: نظریه کتل 35

 

2-1-2-4-1-3: نظریه آیزنگ 38

 

2-1-2-4-1-4: نظریه گیلفورد 40

 

2-1-2-4-1-5: مدل پنج عاملی مک گری و کوستا . 40

 

 

 

2-1-3: اِسنادهای مذهبی و غیرمذهبی . 42

 

2-1-3-1: نظریه اسناد عمومی 43

 

 

 

2-2: پیشینه تجربی متغیرها

 

2-2-1: تحقیقات تجربی اسنادهای علّی (مذهبی و غیرمذهبی) . 49

 

2-2-2: مذهب و اضطراب امتحان 57

 

2-2-3: مذهب و  شخصیت 61

 

2-2-4: ویژگیهای شخصیتی و اضطراب امتحان 67

 

 

 

2-3: نتیجه گیری فصل 69

 

 

 

فصل سوّم

 

3-1: پیش درآمد 74

 

3-2: طرح پژوهش . 74

 

3-3 جامعه آماری . 74

 

3-5: ابزار پژوهش 74

 

3-6: روش تحلیل داده ها .78

 

 

 

فصل چهارم

 

4-1: پیش درآمد 80

 

4-2: ارائه شاخصهای توصیفی متغیرها . 80

 

4-3: تحلیل استنباطی داده ها . 82

 

4-4: یافته های جانبی تحقیق . 94

 

 

 

فصل پنجم

 

5-1: پیش درآمد 99

 

5-2 بحث. 99

 

5-3: نتیجه گیری. 106

 

5-4: محدودیتهای پژوهشی 107

 

5-5: پیشنهادات پژوهشی 108

 

5-6: پیشنهادات کاربردی . 109

 

 

 

منابع و مآخذ

 

 منابع فارسی. 111

 

منابع انگلیسی . 118

 

مقدمه

 

“اضطراب امتحان”، به عنوان یک پدیده شایع و مهم آموزشی، مشکل تقریباً فراگیری است که سالانه میلیونها دانش آموز را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می دهد. کثرت نوشته ها و تحقیقات انجام شده در چندین دهه اخیر، نشان از توجه خاص جوامع مختلف نسبت به این پدیده دارد.

 

گفته می شود “اضطراب امتحان” اصطلاحی کلی است و به نوعی از اضطراب یا هراس اجتماعی خاص اطلاق می شود که فرد را درباره توانایی هایش دچار تردید می سازد و پیامد آن کاهش توان مقابله با موقعیتهای امتحان است، موقعیتهایی که فرد در معرض ارزشیابی قرار می گیرد و مستلزم حل مشکلات یا مسئله است. بنابراین، می توان چنین بیان کرد که فرد دچار اضطراب امتحان پاسخ سوالات درسی را می داند، اما شدت اضطراب امتحان مانع از آن می شود که وی از معلومات خود استفاده کند. در نتیجه انتظار می رود همانطور که نتایج بررسی سرگلزاری و همکاران (1382) نیز نشان می دهد رابطه ای معکوس معنادار بین نمرات اضطرابی و نمرات امتحان وجود داشته باشد. نیز این مسئله انکارناپذیر است که افزایش اضطراب با کاهش کارآمدی تحصیلی مرتبط است (کاوینگتن 1985؛ به نقل از ابوالقاسمی 1382). به طور کلی، اضطراب امتحان به عنوان تجربه ای ناخوشایند به درجات مختلف کسب معلومات، چگونگی پردازش صحیح اطلاعات، عملکرد تحصیلی، انگیزه ها، باورها و نگرشهای فرد را متأثر می سازد و با مکانیسمهای خاص خود، توان پیشرفت و بروز خلاقیتها و استعدادها را تحلیل می برد، و بدین سان، مانع رشد و پیشرفت تحصیلی دانش آموز می گردد (نقل از مهرابی زاده و همکاران 1379).

 

به دلیل شیوع بالای این پدیده در بین دانش آموزان و دانشجویان و نیز اثرات مخربی که این پدیده بر عملکرد تحصیلی و نیز عملکرد فراگیران در جلسه آزمون می تواند داشته باشد، تاکنون محققان زیادی به کاوش در جهت ابداع فنون مؤثر روانشناختی در رابطه با رفع اضطراب امتحان  پرداخته اند که از میان آنها می توان از تکنیکهای شناخت درمانی؛ برای مثال خودآموزش دهی، درمان چندوجهی لازاروس، عقلانی عاطفی الیس و آرام سازی و نیز راهبردهای درمانی  رفتاری-شناختی؛ من جمله راهبردهای منطقی-هیجانی و حساسیت زدایی منظم نام برد. علاوه بر این روشها، از مذهب نیز به عنوان عاملی مؤثر در کنترل اضطراب یاد می شود. دانشمندانی همچون یونگ، فرانکل، آنجل و آلپورت نظراتی درباره تأثیرات مذهب بر یکپارچگی شخصیت انسان و ایجاد آرمانی والا ارائه نموده اند و عقیده دارند کنترل مذهبی، تمام جنبه های زندگی را در بر می گیرد و همچنین انسان را به وجودی متعالی و برتر مرتبط می سازد و همین امر موجب تشکیل ارزشهای عالیتر در وجود آدمی شده و در ایجاد انگیزش و امید به زندگی نقش جدی دارد (صائب 1381). تاکنون مطالعات متعددی در کشور ما و سایر کشورهای مختلف جهان در زمینه ارتباط بین مؤلفه های مذهب و سلامت روانی و مباحث مجزای آن انجام یافته است که این نشان از اهمیتی دارد که مذهب می تواند در مباحث روانشناختی و درمانهای مربوط به آن داشته باشد.

 

از سویی، نتایج مطالعات حاکی از این است که جنسیت، عدم تمرکز (به دلیل نگرانی هایی که افراد مبتلا به اضطراب آزمون دارند، دچار حواسپرتی و در نتیجه عدم تمرکز می شوند)، انتظارات شکست در تکلیف امتحانی، ترس و بی اعتمادی نسبت به محیط کلاس و استاد در جلسه امتحان، شرایط نامناسب آموزشگاه ها، روش های خشک تدریس، و سبکهای نامناسب والدگری و نیز برخی از ویژگیهای شخصیتی خود فراگیران و . از جمله عواملی به شمار می آیند که بر عملکرد تحصیلی و اضطراب امتحان تأثیر منفی می گذارند. در بررسی کنونی از میان عوامل اثرگذار بر این پدیده، نقش ابعاد پنجگانه شخصیتی (برونگرایی، دلپذیری، باوجدان بودن، روان رنجوری و انعطاف پذیری) و نیز نقش مؤلفه های دو اسناد علّی مذهبی (توکلی (فعال) و تفویضی(منفعل)) و غیرمذهبی(عوامل طبیعی، تلاش  شخصی و کمک افراد دیگر) در تبیین اضطراب امتحان فراگیران مورد توجه و امعان نظر قرار گرفته است؛ شیوه های ثابت و پایدار واکنش نشان دادن به جنبه های محرک محیط ویژگیهای شخصیتی تلقی شده اند. اسنادها هم به عللی اشاره دارد که فرد برای رویدادها و نتایج اعمالش بر می گزیند. تاکنون از دو نوع نظام اسنادی یا تبیینی؛ مذهبی و غیرمذهبی یاد شده است که در پژوهش حاضر با بهره گرفتن از مقیاس “راهیابی در حوادث و رخدادهای زندگی” سهم مؤلفه های هر دو قالب اسنادی در تبیین مشکل اضطراب امتحان فراگیران مورد بررسی قرار گرفته است. 

 

علاوه بر اهداف مذکور، در بررسی حاضر به روابط موجود بین ابعاد شخصیتی و مؤلفه های دو اسناد علّی مذهبی و غیرمذهبی و نقش تعیین کننده ویژگیهای شخصیتی در گزینش مؤلفه های مختلف دو نظام تبیینی مذهبی و غیرمذهبی نیز پرداخته شده است.

 

 

 

1-2: بیان مسئله

 

باچر، مینِکا، هولی (1387) در تعریف اضطراب می گویند، “اضطراب عبارت است از  یک احساس منتشر، ناخوشایند و مبهم هراس و دلواپسی با منشاء ناشناخته، که به فرد دست می‌دهد و شامل عدم اطمینان، درماندگی و برانگیختگی فیزیولوژی است. وقوع مجدد موقعیتهایی که قبلاً استرس زا بوده‌اند یا طی آنها به فرد آسیب رسیده است باعث اضطراب در افراد می شود”.

 

بارلو (2002) بیان می دارد از لحاظ شهودی به نظر می رسد که اضطراب به صورت پدیده  درونی ناخوشایندی تجربه می شود که طیّ آن پیش بینی می کنیم اتفاق وحشتناکی روی خواهد داد که کاملا از شرایط واقعی ما قابل پیش بینی نیست .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده
 

هدف اساسی پژوهش  حاضر، علاوه بر تعیین رابطه ی ساده ی نوع جهت گیری دینی(درونی- بیرونی) با نشانه های وسواس فکری عملی، وسواس مذهبی و شناختواره های وسواسی، مشخص نمودن برازش مدل طراحی شده مبتنی بر تاثیر جهت گیری دینی( درونی- بیرونی) بر نشانه های وسواس فکری عملی و نشانه های وسواس مذهبی با توجه به نقش میانجی گری متغیرهای  هم جوشی فکر- عمل اخلاقی، هم جوشی فکر- عمل احتمال، احساس مسئولیت افراطی و احساس گناه، در نمونه ­های غیر بالینی ایرانی بوده است. بدین خاطر نمونه ای متشکل از دانشجویان دختر وپسر دوره کارشناسی-کارشناسی ارشد دانشگاه شاهد (275 کل، 170 دختر، 105 پسر) با پرسشنامه های جهت گیری دینی آلپورت[1]، نشانه های وسواسی- اجباری بازنگری شده[2]، وسواس مذهبی پن[3]، زیر مقیاس”خصیصه گناه”[4] (پرسشنامه گناه)، نگرش مسئولیت پذیری[5] و هم جوشی فکر – عمل باز نگری شده [6]  مورد بررسی قرار گرفتند. داده های به دست آمده بر اساس همبستگی پیرسون و آزمون مدل معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش بیانگر آن بوده است که جهت گیری دینی بیرونی هم به صورت مستقیم و هم به صورت غیر مستقیم (از طریق احساس مسئولیت افراطی و احساس گناه) با نشانه های وسواس فکری عملی ارتباط دارد. اثر مستقیم و غیر مستقیم (از طریق احساس مسئولیت افراطی) جهت گیری دینی درونی بر ترس از خدا قابل تبیین است. مدل مفروض نیز بعد از اصلاح نهایی، با داده‌های تجربی برازش قابل قبولی دارد.

 

در مجموع می توان چنین اشاره کرد که در نمونه ی غیر بالینی ایرانی، جهت گیری دینی بیرونی با نشانه های وسواس فکری عملی رابطه دارد که این الگو متفاوت از ارتباط جهت گیری دینی درونی با  نشانه های وسواس مذهبی (خرده مقیاس ترس از خدا) است. همچنین توجه به نوع جهت گیری دینی، متمایز از سطوح دینداری بوده و این متغیر می تواند مولفه ی مهمی در تبیین یافته های متناقضی باشد که در حوزه ارتباط دینداری با نشانه های وسواس فکری عملی وجود دارد.

 

کلید واژه: جهت گیری دینی(درونی- بیرونی)، نشانه های وسواس فکری عملی، نشانه های وسواس مذهبی، شناخت واره های وسواسی

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                            صفحه

 

تقدیم ‌ه

 

تشکر و قدردانی ‌ب

 

چکیده ت‌

 

فهرست مطالب ث‌

 

فهرست جدول‌ها د‌

 

فهرست شکل‌‌ها ذ‌

 

فصل 1-   کلیات پژوهش 1

 

1-1- بیان مساله 2

 

1-2- ضرورت عملی و نظری تحقیق 9

 

1-3- اهداف تحقیق 11

 

1-4- فرضیه های پژوهش 11

 

1-5- تعاریف نظری و عملی متغیرها 12

 

1-5-1- نشانه های وسواس فکری عملی: 12

 

1-5-2- نشانه های وسواس مذهبی: 13

 

1-5-3- جهت گیری دینی : 13

 

1-5-4- هم جوشی فکر- عمل: 14

 

1-5-5- احساس مسئولیت افراطی : 14

 

1-5-6- احساس گناه: 15

 

فصل 2-   مروری بر پیشینه های نظری و عملی پژوهش تحقیق 17

 

2-1- مبانی نظری 18

 

2-1-1- طبقه بندی و تشخیص اختلال وسواس فکری عملی 18

 

2-1-1-1- تاریخچه 18

 

2-1-1-2- طبقه بندی اختلال وسواس فکری – عملی 20

 

2-1-1-3- طبقه بندی بر اساس(DSM-IV-TR) 20

 

2-1-1-4- طبقه بندی جدید اختلال وسواس فکری عملی در DSM-5 21

 

2-1-2- همه گیر شناسی اختلال وسواس فکری عملی 22

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                          صفحه

 

 

 

 

 

2-1-3- علایم اختلال وسواس فکری عملی 22

 

2-1-4- دیدگاه های نظری در مورد وسواس فکری عملی 22

 

2-1-4-1- مدل های روانپویشی 23

 

2-1-4-2- مدل های شناختی رفتاری 25

 

الف) هدف مدل های شناختی رفتاری 25

 

ب) مدل رفتاری اختلال وسواس فکری – عملی: پیش شرط رویکردهای معاصر 26

 

ج) مدل رفتاری شناختی سالکووسکیس برای اختلال وسواس فکری- عملی 27

 

2-1-5- د) نظریه شناختی – رفتاری با تاکید بر انتظار خطر 32

 

ه) نظریه شناختی راچمن برای وسواس های فکری 33

 

2-1-6- و) نظریه شناختی رفتارهای اجباری چک کردن 35

 

ز) نظریه شناختی پوردون و کلارک با تاکید بر اهمیت کنترل افکار 36

 

هم جوشی فکر – عمل در اختلال وسواس فکری عملی 37

 

2-1-6-1- نقش هم جوشی فکر- عمل در سایر اختلال های روانشناختی 39

 

2-1-6-2- نگاه روانشناختی به احساس گناه 40

 

2-1-6-3- احساس گناه در اختلال وسواس فکری عملی 41

 

2-1-6-4- ارتباط هم جوشی فکر- عمل، احساس مسئولیت افراطی و احساس گناه در وسواس 42

 

2-1-7- مسائل فرهنگی و شیوع علایم وسواسی در فرهنگ های مختلف 44

 

2-1-7-1- ویژگی های بالینی وسواس مذهبی 46

 

2-1-7-2- ویژگی های شناختی 46

 

2-1-7-3- ویژگی های رفتاری 49

 

2-1-7-4- ویژگی های عاطفی 50

 

2-1-7-5- ویژگی های اجتماعی 50

 

2-1-7-6- معیارهای تشخیصی پژوهشی برای اختلال وسواس مذهبی 50

 

2-1-8- احکام شرعی و مسائل فقهی مربوط به وسواس 53

 

2-1-9- نظر اسلام در مورد خطورات نفسانی 53

 

2-1-10-    مسئولیت پذیری  در اسلام 54

 

2-1-11-    زیر بنای مسئولیّت پذیری در اسلام 54

 

2-1-12-    مسئولیّت حقیقی در مقابل خداست 55

 

2-1-13-    گناه، احساس گناه و احکام مربوط به آن در اسلام 56

 

2-1-14-    آیا فکر و اندیشه گناه، گناه شمرده می‌شود یا نه؟ 58

 

2-1-15-    تعریف دین 59

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                        صفحه                                                                                                              

 

2-1-16-   تفاوت دینداری و معنویت 60

 

2-1-17-    تبیین روانشناختی دین 60

 

2-1-18-    ‌‌‌آلپورت‌ و دینداری‌ درونی‌ و بیرونی 60

 

2-1-19-    ‌‌‌ایمان‌ مسلمین‌ و جهت‌گیری‌ دینی‌ آلپورت 63

 

2-2- ادبیات تحقیق 64

 

2-2-1- پژوهش های خارج از کشور 64

 

الف) ارتباط هم جوشی فکر- عمل، احساس مسئولیت افراطی و احساس گناه با نشانه های وسواسی 64

 

ب) ارتباط دینداری با نشانه های وسواس فکری عملی و وسواس مذهبی 66

 

ج) ارتباط جهت گیری دینی (درونی- بیرونی) با سایر مولفه های روانشناختی 69

 

د) ارتباط جهت گیری دینی (درونی- بیرونی) با نشانه های وسواسی 70

 

2-2-2- پژوهش های داخلی 70

 

الف) ارتباط هم جوشی فکر- عمل، احساس مسئولیت افراطی و احساس گناه با نشانه های وسواسی 70

 

ب) ارتباط مفاهیم حوزه دینداری با نشانه های وسواس فکری عملی و وسواس مذهبی 72

 

ج) ارتباط جهت گیری دینی (درونی- بیرونی) با نشانه های وسواسی 74

 

فصل 3-   فرایند روش شناختی پژوهش 76

 

3-1- مقدمه 77

 

3-2- نوع تحقیق 77

 

3-3- ازمودنی ها 77

 

3-3-1  جامعه آماری 77

 

3-3-2- شیوه نمونه گیری تحقیق و حجم نمونه 78

 

3-4- ابزار های تحقیق 78

 

3-4-1- پرسشنامه جمعیت شناختی 78

 

3-4-2- پرسشنامه ی وسواسی- اجباری بازنگری شده (OCI-R) 78

 

3-4-3- پرسشنامه وسواس مذهبی پن (PIOS) 80

 

3-4-4- مقیاس جهت‌گیری دینی آلپورت (ROS) 80

 

3-4-5- مقیاس تجدیدنظر شده هم جوشی فکر- عمل(TAFS-R) 81

 

3-4-6- پرسش نامه نگرش مسئولیت پذیری (RAS) 82

 

3-4-7- پرسشنامه گناه 83

 

3-5- شیوه انجام پژوهش 84

 

فهرست مطالب

 

پسر مقطع متوسطه نظری شهرستان بیجار در سال تحصیلی 89-90 بود که از میان آنان، تعداد 315 نفر (شامل150 دختر و 165 پسر) به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. متغیر پیش بینی کننده، ویژگی‌های شخصیتی و متغیر ملاک، سبک یادگیری افراد بود، بنابراین برای جمع آوری داده ها از روش تحقیق توصیفی- همبستگی استفاده شد. جهت تعیین ویژگی های شخصیتی آزمودنی‌ها از آزمون پنج عامل بزرگ شخصیت نئو (مک کری و کاستا،1992) و برای شناسایی سبک های یادگیری دانش آموزان از پرسشنامه سبک های یادگیری کلب(1985) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها، از آمار توصیفی، رگرسیون لوجستیک، آزمون همبستگی پیرسون، آزمون خی دو، آزمونt  گروه های مستقل، تحلیل واریانس یک طرفه و آزمون پیگیری شفه استفاده شده است. نتایج نشان داد که ویژگی شخصیتی برون گرایی با سبک یادگیری همگرا همبستگی منفی دارد. ویژگی شخصیتی موافق بودن، با سبک یادگیری واگرا همبستگی منفی دارد. ویژگی‌های شخصیتی روان رنجور خویی و گشودگی به تجربه با هیچ یک از سبک های یادگیری، رابطه معناداری ندارند. همچنین مشخص شد که میان ویژگی های شخصیتی دانش آموزان دختر و پسر و همچنین میان سبک های یادگیری آنان تفاوت معنی داری وجود ندارد و رابطه میان ویژگی های شخصیتی و سبک یادگیری دانش آموزان با رشته تحصیلی آنها نیز معنادار نبود. متغیر پایه تحصیلی، از میان پنج ویژگی بزرگ شخصیتی، تنها با عامل با وجدان بودن همبستگی مثبت دارد.

 

  کلید واژه : برون گرایی، روان رنجور خویی، گشودگی به تجربه، موافق بودن، با وجدان بودن،

 

  سبک های یادگیری

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                                صفحه

 

صورتجلسه دفاع  . ب

 

تقدیم . ج

 

تشکر و قدردانی . د

 

چکیده تحقیق  . ه

 

فهرست مطالب و

 

فهرست جداول . ی

 

فهرست نمودارها ل

 

فهرست شکل ها . م

 

فصل اول: کلیات تحقیق (15-1)

 

مقدمه   . 2

 

بیان مساله . 4

 

ضرورت و اهمیت تحقیق   . 6

 

اهداف تحقیق   . 9

 

قلمرو مکانی و زمانی تحقیق   10

 

فرضیه های تحقیق   10

 

سؤالات تحقیق . 10

 

تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها  و مفاهیم. 11

 

       الف) تعریف نظری و عملیاتی ویژگی های شخصیتی   . 11

 

       ب) تعریف نظری و عملیاتی سبک های یادگیری   13

 

 

 

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیقاتی (57-16)

 

مقدمه    17

 

بررسی نظریه های پیرامون موضوع تحقیق   . 17

 

مبانی نظری سبک های یادگیری  17

 

مفهوم سبک یادگیری . 17

 

      فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                                صفحه

 

نظریه های سبک های یادگیری   . 19

 

       الف) رویکرد سبک های شناخت محور   19

 

       ب)رویکرد سبک های شخصیت محور   . 22

 

       ج) رویکرد سبک های فعالیت محور  . 24

 

مبانی نظری ویژگی های شخصیتی   . 29

 

       الف) تعریف شخصیت   . 29

 

       ب) ویژگی های شخصیتی   31

 

طبقه بندی شخصیت بر اساس ویژگی های جسمانی   32

 

      طبقه بندی کرچمر   . 32

 

طبقه بندی شلدون   33

 

طبقه بندی شخصیت بر اساس رویکرد روان تحلیل گری   34

 

      نظریه فروید   . 34

 

      ریخت های شخصیتی یونگ 35

 

      ریخت های شخصیتی مایرز بریگز   36

 

         طبقه بندی شخصیت بر اساس نظریه های صفات . 38

 

      نظریه شخصیتی آلپورت   38

 

      صفات شخصیتی آلپورت   40

 

      نظریه شخصیتی کتل  . 41

 

      نظریه شخصیتی آیزنک   . 43

 

رویکرد تحلیل عاملی در تبیین شخصیت   45

 

      مدل پنج عاملی شخصیت   . 46

 

ابعاد شخصیت بر اساس مدل شخصیتی پنج عامل بزرگ . 48

 

پیشینه تحقیقاتی   . 51

 

 پیشینه داخلی .51

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                                صفحه

 

 پیشینه خارجی .53

 

جمع بندی و نتیجه گیری .56

 

مدل مفهومی تحقیق .57

 

 

 

فصل سوم: روش تحقیق (66-58)

 

مقدمه   . 59

 

روش تحقیق   . 59

 

جامعه آماری تحقیق   . 60

 

نمونه، روش نمونه گیری و حجم نمونه   60

 

ابزار گرد آوری داده ها   61

 

     آزمون ویژگی های شخصیتی نئو   . 61

 

     روایی و پایایی پرسشنامه شخصیتی نئو   63

 

     آزمون سبک های یادگیری کلب   64  

 

روایی و پایایی آزمون سبک های یادگیری کلب   . 65

 

مراحل اجرای تحقیق 65

 

روش های تجزیه و تحلیل داده ها   . 66

 

 

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها  (95-67)

 

مقدمه   . 68

 

یافته های توصیفی تحقیق   .69

 

ویژگی های جمعیت شناختی نمونه   . 69

 

        الف) جنسیت آزمودنی ها   . 69

 

        ب)رشته تحصیلی   . 70

 

        ج)پایه تحصیلی   71

 

یافته های توصیفی مربوط به متغیر های تحقیق   . 72

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                                صفحه

 

یافته های توصیفی مربوط به سبک های یادگیری   72

 

یافته های توصیفی مربوط به ویژگی های شخصیتی   . 76

 

همبستگی ویژگی های شخصیتی و سبک های یادگیری 79

 

یافته های مربوط به فرضیه های تحقیق   . 81

 

بررسی فرضیه اول . 81

 

بررسی فرضیه دوم 83

 

بررسی فرضیه سوم 85

 

بررسی فرضیه چهارم . 86

 

یافته های جانبی تحقیق . 89

 

 

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری  (109- 96)

 

مقدمه   . 97

 

خلاصه نتایج  تحقیق . 98

 

بحث در نتایج . 99

 

عنوان .صفحه

 

فهرست مطالب .  I

 

فهرست جداول IV

 

فهرست اشکال. VI.

 

چکیده فارسی .  X

 

فصل اول: موضوع پژوهش

 

مقدمه .  2

 

بیان مسأله  3

 

اهمیت و ضرورت پژوهش .  9

 

هدف پژوهش . 12

 

سؤال­های پژوهش . 12

 

فرضیه های پژوهش . 13

 

تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها . 17

 

فصل دوم: پیشینه پژوهش

 

مقدمه 22

 

آمادگی اعتیاد 22

 

مدل های مربوط به گذارهای تحولی برای مصرف مواد . 23
 

مدل های مربوط به عوامل خطرزا و محافظت کننده مصرف مواد 24
1-2. رویکرد اجتماعی/فرهنگی، بین فردی و فردی 26

 

2-2. الگوی ساختار علی مصرف مواد 27

 

3-2. مدل زیستی-روان شناختی-اجتماعی مصرف مواد 28

 

شیوه های فرزند پروری و آمادگی اعتیاد 31

 

نظریاتی در باب شیوه های فرزند پروری . 32

 

نظریه فرآیند تخریبی خانواده 32
 

نظریه پذیرش-طرد والدین . 33
 

 

عنوانصفحه

 

نظریه سه وجهی پیترسون و رالینز . 35
الف-3). رویکرد یک سویه 35

 

ب-3). رویکر دو سویه . 42

 

ج-3). رویکرد منظومه ای 43

 

پژوهش های مربوط به ارتباط شیوه های فرزندپروری و آمادگی اعتیاد    45

 

نتیجه گیری 47

 

نوجویی و آمادگی اعتیاد . 47

 

پژوهش های داخلی و خارجی: رابطه بین نوجویی و آمادگی اعتیاد    52

 

نتیجه گیری 53

 

مشکلات رفتاری برونی سازی و آمادگی اعتیاد . 54

 

پژوهش های داخلی و خارجی: رابطه بین مشکلات رفتاری و آمادگی اعتیاد 60

 

نتیجه گیری 61

 

راهبردهای مقابله و آمادگی اعتیاد 61

 

انواع راهبردهای مقابله 65

 

پژوهش های داخلی و خارجی: رابطه بین راهبردهای مقابله و آمادگی اعتیاد . 68

 

نتیجه گیری 69

 

ارتباط بین شیوه های فرزند پروری و نوجویی 70

 

پژوهش های داخلی و خارجی: رابطه بین شیوه های فرزند پروری و نوجویی 73

 

ارتباط بین شیوه های فرزند پروری و مشکلات رفتاری. 75

 

پژوهش های داخلی و خارجی: رابطه بین شیوه های فرزند پروری و مشکلات رفتاری 79

 

ارتباط بین شیوه های فرزند پروری و راهبردهای مقابله 83

 

پژوهش­های داخلی و خارجی: رابطه بین شیوه ­های فرزندپروری و راهبردهای مقابله 84

 

ارتباط بین راهبردهای مقابله و مشکلات رفتاری. 85

 

پژوهش های داخلی و خارجی: رابطه بین راهبردهای مقابله و مشکلات رفتاری . 87

 

ارتباط بین نوجویی و مشکلات رفتاری 89

 

پژوهش های داخلی و خارجی: رابطه بین راهبردهای مقابله و مشکلات رفتاری . 90

 

ارتباط بین شیوه های فرزندپروری، نوجویی و مشکلات رفتاری    92

 

پژوهش­های داخلی و خارجی: رابطه بین شیوه ­های فرزندپروری، نوجویی و مشکلات رفتاری.94

 

 

 

عنوان .صفحه

 

ارتباط بین شیوه های فرزندپروری، راهبردهای مقابله و مشکلات رفتاری 95

 

پژوهش های داخلی و خارجی: رابطه بین شیوه های فرزندپروری، راهبردهای مقابله و مشکلات رفتاری 97

 

ارتباط بین شیوه های فرزند پروری، راهبردهای مقابله و آمادگی اعتیاد 98

 

خلاصه 99

 

فصل سوم: روش پژوهش

 

مقدمه .102

 

جامعه آماری. 102

 

نمونه و روش نمونه گیری  102

 

ابزارهای اندازه ­گیری 103

 

طرح پژوهش 123

 

روش اجرای پژوهش .125

 

تحلیل آماری و راهبرد الگویابی .125

 

فصل چهارم: یافته­ های پژوهش

 

مقدمه .128

 

1-4. یافته های توصیفی 128

 

2-4. یافته های مربوط به آزمون مدل فرضی پژوهش . 132

 

شناسایی مدل . 132
2 برآورد مدل .134

 

    1-2). برازندگی مدل فرضی پژوهش 135

 

       2-2). برآورد پارامترهای مدل فرضی پژوهش 136

 

     3-2-4. اصلاح مدل 138

 

     4-2-4. آزمودن و تعیین دوباره مدل .138

 

                1-4. برازندگی مدل اصلاحی پژوهش و تفاوت بین دو مدل پیشنهادی و اصلاح.139

 

                1-4. برآورد پارامترهای مدل اصلاحی پژوهش .140

 

                     1-2-4. الگوی اندازه گیری مدل اصلاحی پژوهش 140

 

 

 

 

 

عنوان صفحه

 

                     2-2-4. الگوی ساختاری مدل اصلاحی پژوهش 141

 

یافته های مربوط به فرضیه های با یک متغیر میانجی 146

 

روابط میانجی با سه مسیر یا میانجی سلسله ای 159

 

یافته های مربوط به فرضیه های با دو متغیر میانجی یا سلسله ای 164

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه­گیری

 

مقدمه .175

 

تبیین نتایج حاصل از آزمون مدل عوامل موثر بر آمادگی اعتیاد . 177

 

جمع بندی .199

 

محدودیت های پژوهش 202 پیشنهادهای پژوهش 202

 

الف) پیشنهادهای نظری 202

 

ب) پیشنهادهای کاربردی .203

 

منابع

 

منابع فارسی .206

 

منابع انگلیسی .215

 

ضمائم .245

 

چکیده انگلیسی     

 

مقدمه

 

برخی از پدیده ها و مسائل اجتماعی و انسانی دارای ماهیت حساس، ساختار نامشخص و کارکرد به ظاهر پنهان هستند. این پدیده ها و مسائل، از یک سو، تمایل به پوشیده ماندن دارند و از سوی دیگر، مانند جریان رودخانه، ظاهری آرام و درونی پرخروش، پرکشش و پرقدرت دارند و هر مانعی را از سر راه خود برمی­ دارند و پیش می­روند. نمونه ای از این پدیده ها و مسائل، اعتیاد و مصرف مواد مخدر است (کلدی و مهدوی، 1382). دست کم 3500 سال است که انسان مواد مخدر مصرف می کند (سادوک[1] و سادوک، 2003). سابقه مصرف آن در کشور ما، دست کم به 400 سال قبل در دوره صفویه برمی­گردد (تقوی، 1363) و در حال حاضر در  آستانه قرن بیست و یکم، هنوز جوامع بشری با مشکل بزرگ اجتماعی و روانی سوء مصرف مواد درگیر هستند و علیرغم کوشش های زیاد و هزینه های بسیار سنگین برای مبارزه با آن، هنوز