در بازار کارای سرمایه، اعتقاد بر این است که قیمت سهام انعکاسی از اطلاعات جاری مربوط به آن سهم است و تغییرات قیمت سهام دارای الگوی خاص پیش‌بینی نیست. نظریات مطرح‌شده تا دهۀ ۱۹۸۰ میلادی به‌خوبی تعیین‌کنندۀ رفتار قیمت سهام در بازار بودند تا اینکه تحولات بازار سهام نیویورک در سال ۱۹۸۷، اعتبار فرضیات بازار کارای سرمایه را به‌شدت زیر سؤال برد. در دهۀ ۱۹۹۰ میلادی و بعدازآن، بیشتر توجه متخصصان به یک رفتار آشوب‌گرایانه همراه بانظم معطوف شد و تلاش در جهت طراحی مدل‌های غیرخطی به‌منظور پیش‌بینی قیمت سهام اهمیت روزافزونی یافت. (منجمی و همکاران، ۱۳۸۸)
با این نظریات، ازجمله تکنیک‌هایی که اهمیت بالایی یافتند، سیستم‌های هوشمند بودند؛ زیرا با فرض خطی بودن ساختار بازار، به‌آسانی می‌توان بسیاری از مدل‌ها را طراحی نمود. درحالی‌که بازار سهام، در حقیقت یک سیستم غیرخطی و آشوبناک است که به عوامل سیاسی، اقتصادی و روانی وابسته است.( آذر، همکاران، ۱۳۸۵). برای غلبه بر محدودیت تکنیک‌های تحلیل سنتی در پیش‌بینی الگوهای غیرخطی، متخصصان طی دو دهه اخیر تکنیک‌های هوشمند و بخصوص شبکه‌های عصبی مصنوعی و الگوریتم ژنتیک را برای بهبود پیش‌بینی قیمت سهام به‌کاربرده‌اند (باوا، لیدرنبگ^[۲۴]،۱۹۷۷: وانگ ژایو، جی. ژانگ^[۲۵]، ۲۰۱۱). مهم­ترین مزیت این مدل­ها نسبت به سایر مدل­های ساختاری و سری زمانی آن است که در طراحی این مدل­ها، نیازی به اعمال فرض­های آماری خاص در مورد رفتار متغیرها مانند فرض­های مربوط به نحوه ارتباط بین متغیرها نیست.

۲-۱۷٫ هوش مصنوعی
دانشمـندان و محقـقان در دهه آخر قرن بیـست عمدتاً به این اصـل معتقد شدند که فرض منطقـی بودن سرمایه‌گذاری که اصـل غیرقابل‌اغماض در سرمایه‌گذاری مدرن مالی است و یکی از مفروضات اصلی در بازار کارا و یا مدل بازار است با تـوجه به عوامل پیچیده‌ای که در بازارهای سهام دخیل هستند، واقعی نیست. آن‌ ها به این نتیجه رسیده‌اند که بازار سرمایه‌داری نظم مشخـصی نیست و استـفاده از ریاضیات پیچیده در سیستم‌های غیرخطی و پویا می‌تواند مدل‌هایی را ایجاد کند که نظریه‌های گذشته را باطل کند. در سال‌های اخیر در پی پیشرفت‌هایی که درزمینهٔ رایانه و هوش مصنوعی و هم‌چنین کشف روابط آشوبی در سری‌های زمانی غیرخطی پدید آمد، فعالیت‌هایی در جهت پیش‌بینی قیمت در بورس اوراق بهادار در کشورهای مختلف انجام شد. تکنیک‌های هوش مصنوعی که شامل شبکه‌های عصبی، الگوریتم ژنتیک و منـطق فازی است نتایج موفقیت‌آمیزی درزمینهٔ حل مسائل پیچیده به دست آورده‌اند.
۲-۱۸٫ شبکه عصبی مصنوعی
شبکه‌های عصبی یکی از پویاترین حوزه‌های تحقیق در دوران معاصر است که افراد متعددی از رشته‌های گونـاگون علمی را به خود جلب کرده است. به‌هرحال عملکرد مغز و اعصـاب انسان با توجه به میلیون‌ها سال تکامل می‌تواند به‌عنوان کامل‌ترین و کارآمـدترین الـگو برای تشخیص وقایع پیرامون خود باشد. طی سال‌ها عصب‌شناسان و روانشناسان تلاش کردند که بفهمند مغز بشر چگونه کار می‌کند. این تلاش منجر به ایجاد هوش مصنوعی شد (منهاج، ۱۳۷۹).
زیست شناسان، شبکه‌های عصبی بیولوژیکی^[۲۶] را طی سالیان متمادی مطالعه کرده‌اند که مغز انسان، نمونه‌ای از این شبکه‌هاست. دستیابی به روش کار مغز، تلاش بی‌وقفه‌ای بوده است که بیش از ۲۰۰۰ سال پیش، توسط ارسطو^[۲۷] و هرکلیتوس^[۲۸] آغاز شد و با تحقیقات دانشمندان دیگری چون رامنی کاجال^[۲۹]، کلکلی^[۳۰] و هب^[۳۱] ادامه داشته است. با درک هر چه‌بهتر مغز قادر خواهیم بود آن را شبیه‌سازی نموده و یک «ماشین متفکر» بسازیم. مغز قادر است برای شناسایی الگوها و تفکیک الگوهای ناقص آموزش ببیند. بعلاوه مغز با از دست دادن برخی از نر ون‌های^[۳۲] خود عملکردش را از دست نخواهد داد. با جمع‌ آوری اطلاعات مربوط به مغز، فناوری جدیدی پدیدار گشت و تحقیقات درزمینهٔ شبکه‌های عصبی مصنوعی^[۳۳] آغاز شد.( استماتیوس، جورابیان، ۱۳۸۴)
در حقیقت، شبکه‌ عصبی مصنوعی یک مدل محاسباتی انتزاعی از مغز انسان است. مغز انسان واحد اندازه‌گیری کوچک دارد که درون نامیده می‌شود. این نر ون‌ها به‌طور تخمینی با ارتباط، به یکدیگر مرتبط می‌شوند. همانند مغز، یک شبکه‌ عصبی مصنوعی مشتمل بر نر ون‌های مصنوعی (واحدهای پردازش) و رابط‌ها یا اتصالات است. یک شبکه عصبی، همان‌طور که از نام آن بر‌می‌آید، یک ساختار شبکه‌ای شامل یک تعداد گره مرتبط با رابط‌های مستقیم است. هر گره یک واحد پردازش را نمایش می‌دهد و رابط‌ بین گره‌ها ارتباطی منطقی رابین گره‌های مرتبط تعین می‌کند. باوجود تعاریف مختلفی که برای مفهوم شبکه‌ عصبی مصنوعی وجود دارد، در ادامه به یک تعریفی می‌پردازیم که در آن شبکه‌ عصبی مصنوعی به‌عنوان یک ماشین مشخص‌شده در نظر گرفته می‌شود:
یک شبکه عصبی مصنوعی یک پردازشگر توزیعی موازی و حجیم است که از واحدهای ساده پردازش تشکیل‌شده است. این شبکه قابلیت یادگیری از دانش تجربی ارائه‌شده درون واحدی را دارد و می‌تواند چنین دانش موجودی برای استفاده را ایجاد کند.
واضح است که یک شبکه عصبی مصنوعی، قدرت محاسباتی‌اش را در ابتدا از ساختار توزیعی موازی حجیم و در مرحله دوم، از توانایی‌ آن برای یادگیری و درنتیجه برای تعمیم اخذ می‌کند. تعمیم سازی به خروجی‌های معقول تولیدی شبکه‌ عصبی مصنوعی برای ورودی‌های جدید که در طی یک فرایند یادگیری حاصل نمی‌شوند، اشاره دارد. از مزایا و ویژگی‌های شبکه‌های عصبی می‌توان موارد زیر را نام برد: (استماتیوس، جورابیان، ۱۳۸۴)
یادگیری تطبیقی: توانایی یادگیری اینکه چگونه وظایف خود را بر اساس اطلاعات داده‌شده به آن و یا تجارب اولیه انجام دهد؛ درواقع اصلاح شبکه را گویند.
خودسازمان‌دهی: یک شبکه عصبی مصنوعی به‌صورت خودکار سازمان‌دهی و ارائه داده‌هایی که در طول آموزش دریافت کرده را انجام می‌دهد. نر ون‌ها باقاعدۀ یادگیری سازگار شده و پاسخ به ورودی تغییر می‌یابد.
عملگرهای بی‌درنگ: محاسبات در شبکه عصبی مصنوعی می‌تواند به‌صورت موازی و به‌وسیله سخت‌افزارهای مخصوصی که طراحی و ساخت آن برای دریافت نتایج بهینه قابلیت‌های شبکه عصبی مصنوعی است، انجام شود.
تحمل خطا: با ایجاد خرابی در شبکه مقداری از کارایی کاهش می‌یابد ولی برخی امکانات آن باوجود مشکلات بزرگ همچنان حفظ می‌شود.
دسته‌بندی: شبکه‌های عصبی قادر به دسته‌بندی ورودی‌ها بر ای دریافت خروجی مناسب می‌باشند.
تعمیم دهی: این خاصیت شبکه را قادر می‌سازد تا تنها با برخورد با تعداد محدودی نمونه، یک قانون کلی از آن را به دست آورده، نتایج این آموخته‌ها را به موارد مشاهده‌شده از قبل نیز تعمیم دهد. توانایی که در صورت نبود آن سامانه باید بی‌نهایت واقعیت‌ها و روابط را به خاطر بسپارد.
پایداری- انعطاف‌پذیری: یک شبکه عصبی هم به حد کافی پایدار است تا اطلاعات فراگرفته خود را حفظ کند و هم قابلیت انعطاف و تطبیق را دارد و بدون از دست دادن اطلاعات قبلی می‌تواند موارد جدید را بپذیرد. (استماتیوس، جورابیان، ۱۳۸۴)
۲-۱۸-۱٫ مدل نرون مصنوعی
نرون مصنوعی یک واحد پردازش اطلاعات است که شالوده عمل یک شبکه عصبی مصنوعی می­باشد. شکل ۲-۱ نشان می‌دهد که یک نرون مصنوعی شامل سه عنصر اساسی است:
شکل ۲-۱ مدل نرون مصنوعی
مجموعه‌ای از رابط‌ها و اتصالات وابسته به ورودی‌های مختلف x_i­ ­(یا سیناپس) هر یک نیرو یا قدرت w_ki­ مشخص می‌شوند. اندیس اول به نرون موردنظر برمی‌گردد و اندیس دوم به ورودی سیناپسی که به نیرو برمی‌گردد، مربوط می­ شود. به‌طورکلی، نیروی یک نرون مصنوعی ممکن است در دامنه‌ای که شامل مقادیر منفی علاوه بر مثبت است، باشد.
یک جمع کننده برای جمع سیگنال‌های ورودی x_i­ که توسط نیروهای w_ki­ سیناپسی وزن‌دار می‌شود، مورداستفاده قرار می‌گیرد. عمل توصیف‌شده در اینجا متشکل از یک ترکیب‌کننده خطی است.
تابع فعال‌سازی f برای محدود کردن دامنه خروجی y_k از یک نرون.
مدل ارائه‌شده در شکل ۲-۱ همچنین شامل انحراف از معیار اعمال‌شده خارجی، یعنی b_k است. اینکه انحراف از معیار، مثبت یا منفی باشد اثر افزایش یا کاهشی ورودی شبکه تابع فعال‌سازی را دارد. در اصطلاحات ریاضیاتی، یک درون مصنوعی، یک مدل انتزاعی از یک نرون طبیعی است و قابلیت‌های پردازشی آن با بهره گرفتن از نشانه زیر تعمیم می‌گردد. اولاً چندین ورودی x_i وجود دارد به‌نحوی‌که i=1,…,m است. هر ورودی x_i با وزن متناظر w_ki ضرب می‌شود که k اندیس یک نورون معین در یک شبکه عصبی است. وزن‌ها، مشابه نیروهای سیناپسی زیستی در یک نورون طبیعی می‌باشند. مجموع حاصل‌ضرب‌های وزنی x_iw_ki به ازای i=1,…,m معمولاً به‌عنوان شبکه در واژگان شبکه عصبی مصنوعی معرفی می‌شود.

با بهره گرفتن از نشانه‌گذاری انتخاب‌شده برای w_k0 = b_k و ورودی­های پیش‌فرض x₀=1 یک نسخه جدید یکنواخت از مجموعه شبکه به‌صورت زیر خواهد بود:

حاصل جمع مشابه می‌تواند با علامت برداری به‌عنوان تولید عددی از دو بردار m بُعدی بیان شود:

۹۸۲/۱-

۷۰۸/۰-

۵۳۵/۱

۲۵۰/۱

۲۱۰/۱

کشیدگی

۲۵۳/۳-

۶۳۲/۰-

۷۶۵/۱

۷۹۵/۰

۶۲۱/۰

حجم نمونه

۳۸۴

۳۸۴

۳۸۴

۳۸۴

۳۸۴

با توجه به جدول ۴-۱۲، تحلیل شاخص­­های مرکزی، پراکندگی و توزیع متغیرهای پژوهش به شرح زیر می­باشد.
۱- متغیر «کیفیت درک شده برند» دارای میانگین ۸۱/۴، انحراف معیار ۳۷۶/۰، چولگی ۹۸۲/۱- و کشیدگی ۲۵۳/۳- می­باشد. منفی ­بودن چولگی متغیر نشان­دهنده طولانی ­بودن دم توزیع به سمت چپ می­باشد. از طرف دیگر کشیدگی منفی به این معنی است که شکل متغیر از توزیع نرمال کوتاه­تر
می­باشد.
۲- متغیر «اعتبار برند» دارای میانگین ۵۰/۴، انحراف معیار ۵۶۷/۰، چولگی ۷۰۸/۰- و کشیدگی ۶۳۲/۰- می­باشد. منفی ­بودن چولگی متغیر نشان­­دهنده طولانی ­بودن دم توزیع به سمت چپ می­باشد. از طرف دیگر کشیدگی منفی به این معنی است که شکل متغیر از توزیع نرمال کوتاه­تر
می­باشد.
۳- متغیر «تصویر برند سبز» دارای میانگین ۴۴/۴، انحراف معیار ۴۶۰/۱، چولگی ۵۳۵/۱ و کشیدگی ۷۶۵/۱ می­باشد. مثبت ­بودن چولگی متغیر نشان­­دهنده طولانی­ بودن دم توزیع به سمت راست می­باشد. از طرف دیگر کشیدگی مثبت به این معنی است که شکل متغیر از توزیع نرمال بلندتر
می­باشد.
۴- متغیر «ارزش درک شده سبز» دارای میانگین ۷۴/۴، انحراف معیار ۵۴۳/۱، چولگی ۲۵۰/۱ و کشیدگی ۲۱۰/۱ می­باشد. مثبت ­بودن چولگی متغیر نشان­­دهنده طولانی ­بودن دم توزیع به سمت راست می­باشد. از طرف دیگر کشیدگی مثبت به این معنی است که شکل متغیر از توزیع نرمال بلند­تر
می­باشد.
۵- متغیر «ارزش ویژه برند سبز» دارای میانگین ۷۴/۴، انحراف معیار ۵۷۸/۱، چولگی ۲۱۰/۱ و کشیدگی ۶۲۱/۰ می­باشد. مثبت ­بودن چولگی متغیر نشان­­دهنده طولانی­ بودن دم توزیع به سمت راست می­باشد. از طرف دیگر کشیدگی مثبت به این معنی است که شکل متغیر از توزیع نرمال بلند­تر
می­باشد.
۴-۵- بررس نرمال بودن متغیرها
برای اجرای روش­های آماری و محاسبه آماره آزمون مناسب و استنتاج منطقی درباره فرضیه ­های پژوهش مهم­ترین عمل قبل از هر اقدامی، انتخاب روش آماری مناسب برای پژوهش است برای این منظور آگاهی از توزیع داده­­ها از اولویت اساسی برخودار است. برای همین منظور در این پژوهش از آزمون معتبر کولموگروف- اسمیرنوف برای بررسی فرض نرمال بودن داده­­های پژوهش استفاده شده است .

آزمون کولموگروف اسمیرنوف که به افتخار دو آماردان روسی به نام­های ا.ن. کولموگروف و ن.و اسمیرنوف به این نام خوانده می­ شود، روش ناپارامتری ساده­­ای برای تعیین همگونی اطلاعاتی تجربی با توزیع­­های آماری منتخب است، بنابراین آزمون کمولموگروف اسمیرنوف روشی برای تشخیص نرمال بودن توزیع فراوانی مشاهدات جمع­آوری شده است.
این آزمون برای گرفتن مجوز لازم جهت استفاده از رگرسیون و ضریب همبستگی پیرسون بر متغیر­های مستقل و وابسته اعمال می­گردد تا نرمال بودن اطلاعات اثبات گردد در این آزمون با توجه به فرضیات زیر گام به بررسی نرمال بودن داده ­ها نهاده شده است:
داده­­ها دارای توزیع نرمال هستند
داده­­ها دارای توزیع نرمال نیستند :
نحوه داوری
با توجه به جدول آزمون کولموگروف- اسمیرنوف اگر سطح معنی­داری برای کلیه متغیرهای مستقل و وابسته بزرگتر از سطح آزمون (۰۵/۰) باشد توزیع داده­­ها نرمال می­باشد و در غیر این صورت غیرنرمال است.
(جدول ۴-۱۳) آزمون کولموگروف- اسمیرنوف متغیرهای پژوهش

متغیر

کیفیت درک شده برند

سخت گیری زیاد والدین و خانواده در این دوران و همچنین سهل‌ گیری و آزاد گذاری آنها فرزند را موجودی سرکش ، طغیانگر و متزلزل بار خواهند آورد. از این گذشته این دوران ، دوران الگو گیری و همانند سازی و لازم است خانواده الگوهای مناسبی را برای نوجوان خود فراهم سازند. میزان حضور خانواده در اجتماع نیز در این اهمیت بسزایی دارد. هابز معتقد است که بسیاری از نوجوانان پریشان حال و آشفته به خانواده‌هایی تعلق دارند که از زندگی اجتماعی مجزا و بیگانه‌اند. خانواده در عین حال که کوچکترین واحد اجتماعی است، مبنا و پایه هر اجتماع بزرگ است. افراد سالم جامعه ، افراد موفق و افراد فعال اجتماعی از داخل خانواده‌های سالم بیرون آمده‌اند و افراد ناسالم پرورش یافته خانواده‌های ناسالم هستند.

اهمیت خانواده = سلامت خانواده

انحرافات خانواده ، عدم سلامت روانی خانواده ، مشکلات اقتصادی و اجتماعی خانواده از لحاظ تأثیری که روی اعضاء خود دارد جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. افراد پیوند میان خانواده و اجتماع هستند. افراد پرورش یافته در خانواده وارد اجتماع می‌شوند و ویژگیهای سالم یا ناسالم خود را که در خانواده دریافت کرده وارد اجتماع می‌کنند. از این لحاظ سلامت یک جامعه به سلامت خانواده‌های آن وابسته است.
لامارک و لوپله و دیگران ، خانواده را مهمترین کانونی می‌دانند که جامعه از آن تغذیه می‌کنند. به این ترتیب فرد در کنار تأثیری که از اجتماع خود می‌پذیرد با توشه‌ای که از خانواده خود دریافت کرده است محیط پیرامون خود را تحت تأثیر قرار می‌دهد. چنین تأثیراتی علاوه بر مسائل پیرامونی جزئی بلکه بر مسائل کلان اقتصادی - اجتماعی و سیاسی یک جامعه نیز نقش دارند. به این ترتیب به نظر می‌رسد که اصلاح یک جامعه ، پیشرفت و ترقی آن از جنبه‌های مختلف تأثیر اصلاح خانواده ، توجه افراد به اهمیت خانواده و آموزش آنهاست. را بر طبق آداب نیاکان پرورش می دهد و نه به کودکان حس استقلال و اتکاء به نفس می دهد.(اینترنت)

فصل سوم

روش تحقیق

نوع روش تحقیق :

در این پژوهش روش تحقیق از نوع همبستگی می باشد. همبستگی، مواقعی وجود دارد که هدف پژوهش عبارت از تعیین رابطه یا همبستگی بین دو متغییر است. (دلاور،۱۳۸۸)

جامعه آماری :

مجموعه ای از افراد یا اشیاء که دارای ویژگی های همگون و قابل اندازه گیری می باشند .نمونه پژوهش از این جامعه اخذ می گردد و نتیجه پژوهش به آن جامعه تعمیم داده می شود.(سیف نراقی ، ۱۳۷۶)
جامعه آماری مورد بررسی در این تحقیق را کلیه خانواده ها، خانواده های نوجوانان و زوجهای جوانی که در مراحل گوناگون چرخه زندگی هستند تشکیل می دهند .

نمونه آماری :

نمونه گروهی از اعضای یک جامعه آماری تعریف شده است که اطلاعات مورد نیاز پژوهشی به کمک آن حاصل می شود.(دلاور، ۱۳۸۸)
نمونه مورد نظر را ۱۵۰ نفر از خانواده ها، خانواده ها ی نوجوانان و زوجهای جوان تشکیل می دهد که بصورت تصادفی انتخاب شده اند و پرسشنامه در اختیار آنها قرار داده شده است .

ابزار گرد آوری اطلاعات :

ابزار مورد استفاده در این تحقیق دو پرسشنامه هوش هیجانی بار-ان و پرسشنامه مقیاس ارزیابی انطباق پذیری و همبستگی خانواده می باشد.

۱- پرسشنامه هوش هیجانی بار- ان:

این پرسشنامه تعداد ۹۰ عبارت در مقیاس لیکرت دارد و تعداد مقیاس های آن ۱۵ می باشد. مقیاس لیکرت از ( کاملآ موافقم تا کاملآ مخالفم بادرجه بندی عددی )را شامل می شود. مجموعه قابلیت ها، صلاحیت ها، و مهارت های غیر شناختی در نظر گرفته شده و بر توانایی شخص برای موفقیت در مقابله با در خواست و فشارهای محیطی تاثیر دارد.

اعتبار روایی

در تحقیق بار _آن (۱۹۹۷)، ضرایب بازآزمایی بعد از یک ماه ۸۵/۰ وبعد از ۴ماه ۷۵/۰ گزارش شده است. در بررسی دیگری، همسانی درونی با بهره گرفتن از روش آلفای کرونباخ در هفت نمونه از جمعیت های مختلف، برای خرده مقیاس ها بین ۶۵/۰ (مسئولیت پذیری اجتماعی ) تا ۶۸/۰ (احترام به خود ) با میانگین ۷۶/۰ به دست آمد (بار – آن وپاکر۲۰۰۰).
در ایران ،زارع (۱۳۸۰) میانگین کل ضریب همسانی درونی پرسشنامه را ۷۶/۰ به دست آورد. همچنین شمس آبادی (۱۳۸۳)، ضرایب آلفا را در دامنه ای بین ۵۵/۰ (همدلی) تا ۸۳/۰ (کنترل تکانه) با میانگین ۷۰/۰ گزارش کرده است.
لازم به ذکر است این پرسشنامه بر روی دانشجویان ایرانی (دهشیری،۱۳۸۲) نرم شده و تعداد عبارت های آن به ۹۰ عبارت کاهش یافته است و اعتبار این پرسشنامه از طریق محاسبه آلفای کرونباخ برای دانشجویان پسر ۷۴/۰ و برای دانشجویان دختر ۶۸/۰ و برای کل افراد ۹۳/۰ گزارش شده است. همچنین ضریب اعتبار به روش زوج و فرد ۸۸/۰ به دست آمد. روایی این پرسشنامه نیز با روش تحلیل عاملی اکتشافی در پژوهش دهشیری (۱۳۸۲) محاسبه شد که از بین ۱۳ عامل در ساختار عاملی نمونه امریکایی شمالی (بار-آن)، هشت عامل برای آرمودنی های ایرانی روایی داشت. همچنین بین میانگین نمره هر یک از خرده مقایس ها ومیانگین نمره کل پرسشنامه، رابطه مستقیم ومعناداری وجود دارد یعنی تمام خرده مقایس های موجود در پرسشنامه با متغیر هوش هیجانی دارای ارتباط مستقیم است.

نمره گذاری وتفسیر نمرات

از آنجا که گزینه ها بر روی یک طیف ۵ درجه ای لیکرت تنظیم شده اند، نمره گذاری از ۵ به یک (کاملاً موافقم ۵ و کاملاً مخالفم ۱) ودر بعضی سوال ها بامحتوای منفی یامعکوس از یک به ۵ (کاملاً موافقم ۱ و کاملاً مخالفم ۵) انجام می شود. نمره کل هر مقیاس برابر با مجموع نمرات هر یک از سوال های آن مقیاس و نمره کل آزمون برابر با مجموع نمرات ۱۵ مقیاس می باشد.
کسب امتیاز بیشتر در این آزمون نشانگر موفقیت برتر در مقیاس مورد نظر یا در کل پرسشنامه و بر عکس می باشد. نمرات متوسط و بالاتر در افرادی گزارش می شود که به طور بالقوه در کارکرد هیجانی و اجتماعی مؤثر هستند. نمرات بالاتر پیش بینی کننده بهتری برای کارکرد مؤثر در برابر تقاضا و فشارهای محیطی است ونشان می دهد که مهارتهای هیجانی اندازه گرفته شده، قوی، توسعه یافته و دارای عملکرد مؤثر هستند. از سوی دیگر نمرات پایین بر ناتوانی در موفقیت در زندگی و وجود مشکلات هیجانی، اجتماعی یا رفتاری اشاره دارد. نمرات پایین در خرده مقایس های تحمل استرس، کنترل تکانه، واقع گرایی و حل مسئله برای کنار آمدن با محیط ،مشکل آفرین ترند(بار-آن وپاکر،۲۰۰۰).
خرده مقیاس ها و شماره عبارتها در پرسشنامه هوش هیجانی بار – اٌن:
۱)حل مساله ۱،۱۶،۳۱،۴۶،۶۱،۷۶
۲)شادمانی ۲،۱۷،۳۲،۴۷،۶۲،۷۷
۳)استقلال ۳،۱۸،۳۳،۴۸،۶۳،۷۸
۴)تحمل استرس ۴،۱۹،۳۴،۴۹،۶۴،۷۹
۵)خود شکوفایی ۵،۲۰،۳۵،۵۰،۶۵،۸۰
۶)خود آگاهی هیجانی ۶،۲۱،۳۶،۵۱،۶۶،۸۱
۷)واقع گرایی ۷،۲۲،۳۷،۵۲،۶۷،۸۲
۸)روابط بین فردی ۸،۲۳،۳۸،۵۳،۶۸،۸۳
۹)خوش بینی ۹،۲۴،۳۹،۵۴،۶۹،۸۴
۱۰)احترام به خود ۱۰،۲۵،۴۰،۵۵،۷۰،۸۵
۱۱)کنترل تکانه ۱۱،۲۶،۴۱،۵۶،۷۱،۸۶
۱۲)انعطاف پذیری ۱۲،۲۷،۴۲،۵۷،۷۲،۸۷
۱۳)مسئولیت اجتماعی ۱۳،۲۸،۴۳،۵۸،۷۳،۸۸
۱۴)همدلی۱۴،۲۹،۴۴،۵۹،۷۴،۸۹
۱۵)خود ابرازی ۱۵،۳۰،۴۵،۶۰،۷۵،۹۰

۲- پرسشنامه مقیاس ارزیابی انطباق پذیری و همبستگی خانواده :

یک ابزار ۲۰ سوالی است که سنجش دو بعد عمده عملکرد خانواده ،یعنی همبستگی و انطباق پذیری تدوین شده است .این مقیاس براساس الگوی حلقوی پیچیده عملکرد خانواده ساخته شده است. هنجار این مقیاس برای خانواده ها،خانواده های نوجوانان و زوجهای جوانی که در مراحل گوناگون چرخه زندگی هستند بدست آمده است .

نمره گذاری :

نمره کل مقیاس «مقیاس ارزیابی انطباق پذیری وهمبستگی خانواده »،جمع نمره تمام پرسشها،نمره «همبستگی» خانواده با جمع نمره سوالهای فرد، و نمره «همبستگی» بالاتر باشد،خانواده آشفته تر به حساب می آید.

اعتبار:

« مقیاس ارزیابی انطباق پذیری وهمبستگی خانواده» با آلفای ۶۸/۰برای کل ابزار،آلفای ۷۷/۰برای «همبستگی» خانواده،وآلفای ۶۲/۰ برای «انطباق پذیری» خانواده،از یک همسانی درونی نسبتاً خوب بر خوردار است ،اطلاعات باآزمایی در اختیار نیست،اما ضرایب همبستگی در بازآزمایی « مقیاس ارزیابی انطباق پذیری وهمبستگی خانواده » برای «همبستگی » خانواده ۸۳/۰ و برای «انطباق پذیری» خانواده۸۰/۰ بود که نشان دهنده ثبات بسیار خوبی است.

روایی:

مقیاس «مقیاس ارزیابی انطباق پذیری وهمبستگی خانواده» از صوری خوبی بر خودار است ،اما اطلاعاتی درمورد سایر انواع روایی آن در اختیار نیست. از سویی دیگر، چندین تحقیق نشان می دهد مقیاس « مقیاس ارزیابی انطباق پذیری و همبستگی خانواده» برای گروه های شناخته شده از روایی خوبی برای متمایز کردن خانواده ها در چند مقوله ازمشکلات برخوردار است.در حال حاضر،تحقیقات متعددی درباره مقیاس « مقیاس ارزیابی انطباق پذیری وهمبستگی خانواده» در دست اجرا است که اطلاعات بیشتری درباره روایی آن بدست خواهد داد.( ثنایی ذاکر،۱۳۷۹)

نوع روش آماری:

برای تجزیه و تحلیل داده ها از شاخصهای آمارتوصیفی (میانگین ، انحراف معیار ، واریانس ، …) وآمار استنباطی و آزمون ضریب همبستگی پیرسون برای تعیین رابطه بین دو متغیر هوش هیجانی و ارزیابی انطباق پذیری و همبستگی خانواده و برای بررسی روابط همبستگی بین متغیرها در سه گروه ( پدران،مادران، فرزندان) آزمون F و آزمون K استفاده می شود. برای انجام هرچه بهتر تحلیلها، نرم افزار آماری spss به کار برده شد.

فصل چهارم

شکل ‏۵‑۸: تاخیر پایان به پایان برحسب تعداد گره

شکل ‏۵‑۹: نرخ تحویل موفق بسته

شکل ‏۵‑۱۰: سربار نرمال شده مسیریابی برحسب تعداد گره
همانطور که مشخص است، پروتکل DSDV-Het با ۴ خوشه، عملکرد بسیار بهتری نسبت به پروتکل DSDV مسطح دارد. همچنین در همه نمودارها شاهد آن هستیم که پروتکل DSDV-Het با ۴ ناحیه در حالت ۱۲۰ گره عملکرد بهتری نسبت به سایر تعداد گره ها دارد. این امر بیانگر آن است که تعداد ۴ خوشه برای ۱۲۰ گره بهترین حالت است. اما در تعداد گره بیشتر (۱۵۰، ۱۸۰ و ۲۱۰ گره )، باید تعداد خوشه بیشتری بکار برد. همچنین در تعداد گره کمتر (۶۰ و ۹۰ گره) فاصله مستقیم بین مبدا و مقصد کمتر از فاصله از طریق سرخوشه‌ها می‌باشد. به این معنا که در این تعداد گره، مبدا بسته را مستقیم به مقصد ارسال کند، راحت تر از آن است که بسته را ابتدا به سرخوشه ارسال کند، سپس سرخوشه مبدا بسته را به سرخوشه مقصد ارسال کند و در نهایت سرخوشه مقصد بسته را به مقصد برساند. همچنین شاهد آن هستیم که AODV-Het با ۴ ناحیه نیز در ۱۲۰ گره به اوج عملکرد خود می رسد که این امر نیز تایید کننده ادله بیان شده در بالا میباشد.

در نمودار تاخیر پایان به پایان شاهد هستیم که پروتکل ADOV مسطح کمترین میزان تاخیر را در حالت ۲۱۰ گره دارد. علت این امر در این است که بسیاری از بسته ها در حالت ۲۱۰ گره به مقصد نمی رسند و در بین راه از بین می روند. این اتفاق در نمودار نرخ تحویل موفق بسته دیده می شود. بسته هایی که در بین راه از بین می روند در محاسبه تاخیر تاثیری ندارند. بنابراین شاهد کاهش ناگهانی تاخیر در ۲۱۰ گره هستیم. در اصل در ۲۱۰ گره تاخیر کم نشده است بلکه بسته هایی که موفق به مقصد رسیده اند، بسیار کاهش یافته است.
بررسی اثر تعداد خوشه ها
تعیین شعاع خوشه‌ها یا به عبارت دیگر تعیین تعداد خوشه‌ها می تواند تاثیر بسزایی در عملکرد پروتکل‌های مسیریابی سلسله مراتبی داشته باشد. به همین دلیل در این شبیه سازی شعاع خوشه‌ها را برای شبکه‌ای با ۱۲۰ گره و ۲۱۰ گره افزایش داده‌ایم تا تاثیر این پارامتر را بر عملکرد پروتکل DSDV-Het مشاهده کنیم. پارامترهای شبکه مانند آزمایش قبلی است و تغییر نکرده‌اند. تنها تعداد گره‌ها ثابت فرض شده است و برای تعداد ۲،۴،۶،۹و ۱۲ ناحیه عملکرد پروتکل پیشنهادی مورد بررسی قرار گرفته است:

شکل ‏۵‑۱۱: توان عملیاتی برحسب تعداد خوشه

شکل ‏۵‑۱۲: تاخیر پایان به پایان برحسب تعداد خوشه

شکل ‏۵‑۱۳: نرخ تحویل موفق بسته برحسب تعداد خوشه

شکل ‏۵‑۱۴: سر بار نرمال شده مسیریابی برحسب تعداد خوشه
همانطور که می بینیم در حالت ۴ خوشه ؛ ۱۲۰ گره عملکرد بهتری نسبت به ۲۱۰ گره دارد. به همین علت است که در نمودار های قسمت پیشین دیدیم که DSDV-Het در ۱۲۰ گره بهترین عملکرد را دارد.
همچنین شاهد آن هستیم که با افزایش تعداد خوشه‌ها عملکرد شبکه به یک حالت پایدار نزدیک می‌شود و ۱۲۰ گره زود تر به این حالت پایداری می رسد. علت این امر در آن است که افزایش تعداد خوشه‌ها تا حدی باعث بهبود عملکرد می شود و افزایش بیش از حد تعداد خوشه‌ها همیشه باعث بهتر شدن عملکرد شبکه نمی شود. در نتیجه باید برای هر تعداد گره بدانیم که با چه تعداد خوشه‌ها بهترین عملکرد را دارد؛ تا بتوان با قرار دادن این تعداد خوشه، هم عملکرد خوبی داشته باشیم و هم اینکه در مصرف تکنولوژی گره ها سرخوشه زیاده روی نکرده باشیم. زیرا گره‌های سرخوشه، گره‌هایی با دو رادیو می‌باشند، که این گره‌ها نسبت به گره‌های عادی هزینه بیشتری در بر دارند. در اصل به یک تعادل بین بالاترین عملکرد و میزان تکنولوژی گره های سرخوشه برسیم.
همانطور که مشخص است در ۱۲۰ گره، تفاوت چندانی بین ۹ ناحیه و ۱۲ ناحیه وجود ندارد. پس در زمان طراحی شبکه، می دانیم که داشتن ۹ گره ها قوی می تواند، منجر به بهترین عملکرد شبکه شود.
بررسی اثر تحرک بر پروتکل پیشنهادی
یکی از عوامل اصلی که عملکرد شبکه های اقتضایی متحرک را تهدید می کند، میزان تحرک شبکه است. یک پروتکل مسیریابی مناسب باید در برابر این تهدید مقاوم باشد. در این راستا، تاثیر تحرک بر عملکرد شبکه در پروتکل DSDV-Het و AODV-Het بررسی شده است. پارامترهای شبیه سازی مانند قبل است. تنها تعداد گره ها ۱۸۰ می باشد و ثابت می باشد. میانگین سرعت حرکت گره ها از ۰ m/s تا ۱۰.۵m/s افزایش پیدا کرده است. شبکه به چهار خوشه تقسیم شده است.

شکل ‏۵‑۱۵ توان عملیاتی براساس سرعت حرکت گره‌ها
شکل ‏۵‑۱۶ تاخیر پایان به پایان براساس سرعت حرکت گره‌ها

نیکوتین
مواد افیونی (اپیوئیدها)
فن سیکلیدین (PCP)^[87]
داروهای رخوت زا (سداتیو)، خواب آورها، ضد اضطراب: این داروها بسته به مقدار مصرف ممکن است به جای همدیگر به کار روند و موجب رخوت (اثر آرام بخش) خواب آلودگی (تسهیل به خواب رفتن)، یا از بین رفتن اضطراب (تخفیف اضطراب) میشوند.
داروهای نسخه شده یا بدون نسخه: عبارتند از داروهای ضد درد، مثل اکسی کونتین(یک ماده شبه افیونی)، فرآورده‌های بدون نسخه مثل افدرا (یک داروی محرک که اکنون مصرف آن در ایالت متحده ممنوع شده است).
استروئیدهای آنابولیک-آندروژنیک. تستوسترون وهورمون رشدانسانی(HGH)^[88] (کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰، ترجمه ارجمند و همکاران، ۱۳۹۰).
همچنین در تقسیم‌بندی دیگر مواد مخدر به چند گروه اصلی به شرح ذیل تقسیم میشوند:
الف- مواد مخدر افیونی: تخدیر یا احساس آرامش، بی‌دردی و بی‌غمی، تاثیری است که گروهی از مواد روانگردان به نام مواد مخدر افیونی در روح و روان انسان ایجاد می‌کنند. این گروه که تریاک(افیون)، هروئین و کراک معروفترین اعضای آن میباشند، در ایران بیشترین شیوع مصرف را دارند. چون عموم این مواد از گیاه تریاک، که به لاتین اپیوم خوانده میشود، گرفته میشوند، به این خانواده، اپیوئیدها نیز اطلاق میشود. اعضای این گروه علاوه بر آ نکه در پزشکی به عنوان داروهای ضد درد (مثل مورفین، کدئین و ترامادول)، داروهای ضد اسهال و داروهای ضد سرفه کاربرد دارند، بالاترین خاصیت اعتیاد زایی را نیز دارا هستند (آذری، ۱۳۹۲).
ب- مواد محرک: این مواد باعث احساس انرژی و شادی،بزرگ پنداری ،بیش فعالی وبی قراری و بازداری اشتها در فرد مصرف کننده میشوند(بارت^[۸۹] ، ۱۹۹۶). کوکائین و ترکیبات آمفتامینی مانند ((شیشه)) به این گروه تعلق دارند. اعضای این گروه اعتیادزایی جسمی بالایی ندارند، ولی مصرف آنها با اعتیاد روحی و عوارض جسمانی بسیاری همراه است.
ج- مواد خواب‌آور: بعضی از معتادان، قرصهای خوا ب‌آور و آرامش بخش از جمله دیازپام، کلونازپام، لورازپام و فنوباربیتال را خارج از کاربردهای پزشکی آنها مورد سوء مصرف قرار می‌دهند. این مواد، خاصیت اعتیادزایی زیادی دارند، اما عوارض جسمانی کمتری به همراه دارند(آذری، ۱۳۹۲).
د- مواد توهم زا: به این گونه مواد وداروهای،روانپریش زا نیز گفته می شود زیرا علاوبر توهمات ، موجبات قطع تماس فرد با واقعیت وبسط وگسترش وهوشیاری نیز می شوند(کاپلان وسادوک ۲۰۰۰) توهم به معنای دیدن، شنیدن، لمس و یا چشیدن چیزی است که در واقع در دنیای خارج وجود ندارد. برای مثال در توهمات بینایی، فرد تصاویر یا افراد یا اشیایی را میبیند که در واقع وجود ندارند. خاصیت توهم‌زایی، عموما با خاصیت تحریک نیز همراه میباشد. بسیاری از مواد محرک، توانایی توهم‌زایی نیز دارند. برای مثال حشیش، شیشه و اکستاسی (قرصهای اکس) هر کدام به میزانی متفاوت توانایی تحریک و توهم‌زایی دارند. البته بعضی از مواد مانند ال اس دی تقریبا به طور خالص فقط توانایی توهم زایی دارند.

ر- مواد متفرقه: الکل، که یکی از مهمترین موادی است که مورد سوء مصرف قرار می‌گیرد، در مقادیر کم، خاصیت تحریک کنندگی و در مقادیر بالاتر، خاصیت آرامش بخش و خواب‌آوری دارد، و در نهایت می‌تواند باعث ایجاد بیهوشی و حتی مرگ شود. در بسیاری از کشورهای غربی، برخی از مواد شیمیایی معمولی مانند لاک، تینر و بنزین نیز به صورت استنشاقی سوء مصرف میشوند. قرص‌های نیروزا و آمپولهای هورمونی (استروئیدهای آنابولیک) که در باشگاه‌های بدنسازی مورد استفاده قرار میگیرند نیز، مثالهایی از مواد مورد سوء مصرف هستند (آذری، ۱۳۹۲).
تعریف هریک از اصطلاحات وابستگی و سوء مصرف مواد به شرح زیر می باشد:
۲-۱-۳ وابستگی^[۹۰]
اعتیاد به مواد مخدر به عنوان یک اختلال روانپزشکی ،با ابعاد زیست شناختی ،روانشناختی ،اجتماعی ومعنوی یکی از مشکلات عصر حاضر است .اعتیادعبارتست از وابستگی به موادی که تکرار مصرف آن با کمیت مشخص ودر زمان های معین از نظر مصرف کننده ضروری بوده ودارای ویژگیهای زیر است
-ایجاد وابستگی جسمانی (فیزولوژیکی)
- ایجاد وابستگی فکری (روانی )
- پیدایش پدیده تحمل دربدن نسبت به موادمصرفی
-به دست آوردن مادهی مورد نیاز به هر شکل وطریق ممکن
-تاثیر مخرب برمصرف کننده ،خانواده واحتماع
کلمه اعتیاد یا واژه ی معتاد ،مفهوم نامناسب وتحقیرآمیزی است که ازنظر علمی وپزشکی نمی تواند مفهوم سوء مصرف مواد را بعنوان یک اختلال مشخص کند. سازمان بهداشت روانی (WHO)^[91]وابستگی را بجای اعتیاددر سال ۱۹۶۴ جایگزین کرد.
وابستگی به مصرف مکرر یک دارو یا ماده شیمیایی، با یا بدون وابستگی جسمی. وابستگی جسمی نشان دهنده‌ی تغییر در حالت فیزیولوژی است که به دلیل مصرف مکرر یک دارو رخ داده و با قطع مصرف دارو منجر به یک سندرم خاص می‌شود.براساس سیستم DSM-IV_TRبرای تشخیص وابستگی به مواد وجود حداقل سه نشانه از ۱۱نشانه مرضی اصلی ضروری می باشد ،نشانه های بالینی اصلی برای تشخیص وابستگی به مواد بشرح زیر می باشد :
۲-۱- ۳-۱ ملاک های تشخیصی DSM_IV_TRبرای وابستگی به مواد
یک الگوی غیر انطباقی مصرف مواد که منجر به تخریب چشمگیر بالینی یا ناراحتی می شود وبا سه مورد از موارد زیر تظاهر می کند که زمانی در یک دوره ۱۲ماهه بروز می کنند:
تحمل که به یکی از دو صورت زیر دیده میشود:
نیاز به افزایش مقدارماده برای رسیدن به مسمومیت یا تاثیر دلخواه
کاهش قابل ملاحضه اثرات ماده با مصرف مداوم مقادیر یکسانی از آن
حالت ترک که به یکی از دو شکل زیر تظاهر می کند:
سندرم ترک مشخص برای آن ماده
همان ماده (یا ماده‌ای مشابه آن) برای رفع یا جلوگیری از علایم ترک مصرف شود.
ماده غالباً به مقادیری بیشتر و برای دوره های طولانی تر از آنچه مورد نیاز است مصرف میشود.
میل دایمی برای کاهش یا کنترل مصرف ماده وجود دارد ویا تلاش های ناموفقی در این زمینه صورت میگیرد.
زمان زیادی در فعالیت های لازم برای بدست آوردن ماده (مثلاً مراجعه به اطباء متعدد یا رانندگی‌های طولانی)، مصرف ماده (مثلاً تدخین پیاپی) یا رهایی از آثار ماده صرف میشود.
فعالیتهای مهم اجتماعی، شغلی، وتفریحی بخاطر مصرف ماده کنار گذاشته می‌شود.
ادامه مصرف علیرغم آگاهی از مشکلات روانشناختی یا جسمانی مستمر یا عود کننده‌ای که احتمالاً از مصرف ماده ناشی شده و یا در نتیجه آن تشدید می‌شوند (مانند ادامه مصرف کوکائین علیرغم وجود افسردگی ناشی از کوکائین، یا ادامه مصرف الکل علیرغم شناخت این موضوع که زخم گوارشی یا ادامه مصرف آن شدت می‌یابد) (کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰، ترجمه ارجمند و همکاران، ۱۳۹۰).
والبته باید مشخص شود که :
با وابستگی فیزیولوژیک : شواهد تحمل یا ترک (یعنی یکی از موارد ۱ و ۲ وجود دارد).
بدون وابستگی فیزیولوژیک : فقدان شواهد تحمل یا ترک (یعنی هیچ یک ازموارد ۱ و۲ وجود ندارد) (کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰، ترجمه ارجمند و همکاران، ۱۳۹۰).
۲-۱-۴ سوء مصرف مواد
اختلالات مربوط به سوء مصرف مواد شیوع بالایی داشته و عوارض زیادی را ایجاد میکنند. طیف درمانهای دارویی و روان درمانی مربوط به این مشکلات رو به گسترش است. پیچیدگی عوامل زیست شناختی ژنتیک و اجتماعی - محیطی در ایجاد این اختلالات، هر فردی را مستلزم داشتن مهارت‌های ویژه با این بیماران می‌کند.مشکلات مربوط به سوء مصرف مواد باعث ناتوانی‌های چشمگیری در درصد بالایی از مردم میشوند. سوء مصرف مواد غیرقانونی بر زمینه‌های متعدد عملکرد افراد تاثیرگذاشته و تشخیص همزمان^[۹۲] بیماریهای دیگر در ۶۰ تا ۷۵ درصد بیماران مبتلا به اختلال های مربوط به مواد دیده میشود. حدود ۴۰درصد جمعیت آمریکا حداقل یک بار از یک ماده غیرقانونی استفاده کردند و در بیش از ۱۵درصد جمعیت بالای ۱۸ سال، تشخیص این اختلالها دیده میشود. سندرمهای ناشی از مصرف مواد می‌توانند تابلوی کامل بیماریهای روانپزشکی از جمله اختلالات اساسی خلقی، روانپریشی، و اضطرابی را تقلید کنند (کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰، ترجمه ارجمند، رضایی و فغانی جدیدی، ۱۳۹۰).سوء مصرف یعنی استفاده معمولاً سر خود، از هر دارو یا ماده گفته می شود که مغایر با الگوهای مورد تایید جامعه یا علم طب باشد.
۲-۱-۴-۱ملاک های تشخیصی برای سوء مصرف مواد به شرح زیر می باشد:
الف) الگوی غیر انطباقی مصرف مواد که موجب ناراحتی یا تخریب قابل ملاحضه بالینی شده و با یک یا چند علامت از علایم زیر که در طول یک دوره ۱۲ ماهه روی می‌دهند تظاهر می کند :
مصرف مکرر مواد که منجر به ناتوانی در برآوردن تعهدات عمده مربوط به نقش فرد در کار، مدرسه یا خانه می‌شود(مانند غیبت‌های مکرر یا عملکرد ضعیف شغلی مربوط به مصرف ماده؛ غیبت تعلیق یا اخراج از مدرسه به دلیل مصرف مواد ؛ مسامحه نسبت به فرزندان وخانه).
مصرف مکرر مواد در موقعیت‌هایی که در آنها مصرف ماده از نظر فیزیکی خطرناک است (مثلاً رانندگی یا کار با ماشین آلات تحت تاثیر مواد).
مشکلات قانونی تکراری مربوط به مواد (مثلاً دستگیری به دلیل رفتارهای نادرست مربوط به مصرف مواد).
مصرف مداوم مواد علیرغم مشکلات مکرر یا عود کننده اجتماعی یا بین فردی که ناشی از تأثیرات ماده بوده یا بر اثر آن تشدید شده‌اند (مانند مشاجره با همسر در مورد نتایج مسمومیت، نزاع فیزیکی)
ب) نشانه‌های فوق هیچگاه واجد ملاک‌های وابستگی به این خانواده از مواد نبودهاند (کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰؛ ترجمه ارجمند و همکاران، ۱۳۹۰).
تشخیص سوء مصرف مواد ،از وابستگ به مواد متفاوت است .در سوء مصرف مواد به تعداد کمتری از ملاک های تشخیص نیازمندیم ،امادر تشخیص وابستگی به مواد ،ملا کهای تحمل وعلایم قطع دارو (ترک) برای تشخیص ضروری می باشد. کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰؛ ترجمه ارجمند و همکاران، ۱۳۹۰).
۲-۱-۵ قطع مصرف یا ترک مواد
قطع مصرف^[۹۳] یا ترک مواد، یک سندرم مربوط به مواد که پس از قطع یا کاهش مقدار دارو یا ماده ای که بطور مرتب در یک دورهی طولانی مصرف می شده ، روی می دهد . این سندرم متشکل از علایم ونشانه های جسمی توام با تغییرات روانشناختی مثل اشکال در تفکر ،احساس ورفتار می باشد. به آن سندرم پرهیز هم گفته می شود .
۲-۱-۵-۱ ملاک های DSM_IV_TRبرای ترک مواد:
الف)پیدایش یک سندرم مختص ماده ای خاص در نتیجه قطع (یا کاهش) مصرف زیاد وطولانی یک ماده
ب)سندرم مختص به ماده ناراحتی قابل ملاحضه بالینی ایجاد کرده یا موجب تخریب عملکرد اجتماعی ،شغلی یا سایر حوزه های مهم عمکرد می شود .