رنگ محصولات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
نحوه ی عرضه ی محصولات : بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیارکم
تسهیلات خرید: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

1. 1. به نظر شما میزان خوش قولی شرکت و رعایت اخلاقیات در زمینه های مختلف (نظیر کیفیت، قیمت، ویژگی محصول، و … از زمان عقد قرارداد با مشتری تا زمان نصب و ارائه ی محصول) به چه اندازه است؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

1. 1. 1. تسهیلات خرید محصولات تا چه حد برای تمامی مشتریان قابل درک و مناسب است ؟

   

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

1. 1. توانایی شرکت در سازشکاری با محیط در حال تغییر بازار( بدلیل بحران اقتصادی، رکود بازار، و …) در ارائه ی محصولات با رنگ ها، طرح ها، ابعاد، کیفیت، تسهیلات خرید، و خدمات پس از فروش متنوع چقدر است؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

1. 1. صرفه جویی به مقیاس (یعنی کاهش تدریجی و بلند مدت هزینه ی متوسط) چقدر در مورد جنس ورق استفاده شده در درب، فوم پر کننده ی فضای درب، نقاشی درب، و… رعایت می شود؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

1. 1. محصولات تولیدی شرکت تا چه حد دارای ویژگی های مورد نظر مصرف کنندگان (از جمله عمر مفید محصولات، جنس درب، استاندارد، استحکام، هزینه های نگهداری، و …) می باشند؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

1. 1. هزینه های تحقیقاتی مربوط به تولید محصولی در موارد زیر چقدر مؤثر بوده است؟

طراحی: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
زیبایی: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
کیفیت: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
بهبود عمر محصولات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

1. 1. استاندارد محصولات تا چه حد برای تمامی مشتریان قابل درک و مناسب است ؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

1. 1. نحوه ی عرضه ی محصولات تا چه حد برای تمامی مشتریان قابل درک و مناسب است ؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

1. 1. صرفه جویی به مقیاس (یعنی کاهش تدریجی و بلند مدت هزینه ی متوسط) بر موارد زیر چقدر اثر گذار است؟

استحکام: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
زیبایی: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
طراحی: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
عمر درب ها: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

1. 1. هر یک از موارد زیر تا چه حد توانسته پاسخگوی نیازهای مشتریان )از جمله تنوع طرح، تنوع رنگ، کیفیت، و نیاز به صنایع دیگر برای تکمیل درب( باشد؟

هزینه های انرژی: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
حمل و نقل: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
دستمزد: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
مالیات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

1. 1. به نظر شما میزان خوش قولی شرکت و رعایت اخلاقیات در زمینه های مختلف (نظیر کیفیت، قیمت، ویژگی محصول، و … از زمان عقد قرارداد با مشتری تا زمان نصب و ارائه ی محصول) به چه اندازه است؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

۳-۳-.ضمانت اجرای حضانت

در تزاحم حق حضانت زوجین گفته شد آنچه ملاک اهمیت واقع می گردد، مصلحت طفل است که بر حسب آن گاه حضانت به مادر و گاه به پدر و در برخی موارد به ثالث واگذار می شود. حال این سوال مطرح است که درصورت جلوگیری از اعمال حق حضانت یکی از والدین و یا شخص ثالث ویا عدم قبول حضانت توسط کسی که مکلف به آن است، قانون گذار چه ضمانت اجرایی در نظر گرفته است؟

۳-۳-۱٫ضمانت اجرای ممانعت از اجرای حکم حضانت

در صورتی که به موجب حکم دادگاه حضانت طفلی به شخص ثالث یا به پدر یا مادر او واگذار شود اگرکسی از استرداد طفل خوداری کند ویا مانع اجرای حکم شود دادگاه صادر کننده وی را ملزم به عدم ممانعت و جلوگیری از اجرای حکم و یاملزم به استرداد می نماید. در صورت ممانعت دادگاه حکم به حبس ممانعت کننده یا خودداری کننده از استرداد طفل خواهد داد و این حبس تا زمان ممانعت و یا استرداد ادامه دارد. به محض اجرای حکم دایر بر استرداد طفل حکم نیز متوقف می شود.^[۳۵۲]۲

۳-۳-۲٫ضمانت اجرای خودداری از اعمال حضانت

هرگاه یکی از والدین از انجام تکالیف خودداری کند طبق ماده ی ۱۱۷۲ ق.م الزام به انجام تکلیف می شود و در صورتی که الزام موثر نباشد به هزینه پدر ، دیگری از ابوین، یا شخص ثالث عمل حضانت را انجام می دهد. در صورتی که مادر در زمانی که حضانت به عهده ی اوست از نگاهداری امتناع نماید پس از اجبار و عدم انجام آن به هزینه پدر می باشد که هزینه انجام تکلیف بر عهده خود اوست.^[۳۵۳]۱

۳-۴٫ضمانت اجرای حق استیلاد

در مباحث تزاحم وحق استیلاد در فصل دوم مواردی از تزاحم حقوق زوجین در این باب بیان گردید و در جهت حل تزاحم نیز،مواضع تقدم حق هر یک از زوجین گفته شد. در این مبحث سعی بر این است که به این سوال پاسخ داده شود که چه ضمانت اجرایی در اعمال حق استیلاد هر یک از زوجین وجود دارد؟ آیا زوج یا زوجه می تواند طرف مقابل را به فرزند آوری یا عدم آن( استفاده از موانع بارداری) ملزم کند؟ ضمانت اجرای تخلف از آن چیست؟
برای پاسخ به سؤالات فوق ابتدا باید ماهیت حق استیلاد مشخص گردد. آیا حق استیلاد جز ماهیت شرعی ومقتضای ذات عقد و یا جز مقتضای اطلاق عقداست؟

اگر فرزندآوری را جز مقتضای ذات عقد بدانیم دراین صورت شرط خلاف آن مسموع نیست و چنین شرطی باطل و مبطل عقد می باشد. هیچ یک از فقهای ما حق استیلاد را جز مقتضای ذات عقد نمی دانند. و این مطلب در میان فقهای ما از شهرت فتوایی بر خوردار است^[۳۵۴]۱٫ودرهیچ آیه یا روایتی نیز این مورد بیان نشده است. اما در مورد مقتضای اطلاق بودن حق استیلاد؛ یعنی اینکه عقد ازدواج مبتنی بر فرزند آوری است مگر اینکه شرط خلاف در آن شده باشد؛ دو دیدگاه در بین فقها وجود دارد:
۱-برخی آن را جز مقتضای اطلاق عقد ازدواج می دانند ، البته فقط برای زن قائل به آن هستند. هرچند به طور صریح، این مورد را در کتب فقهی بیان نکرده اند؛اما از تحلیل دلایل آن ها در مورد کراهت عزل می تواناستخراج کرد.در واقع کسانی که از عزل مرد به دلیل منافات داشتن با حق استیلاد زوجه منع کرده اند؛ گرایش براین نظر دارند^[۳۵۵]۲٫ حتی برخی برای عزل بدون رضایت و شرط زوجه برای مرد مسئولیت مدنی قائل شده اند^[۳۵۶]۳به نظر می رسد دلایل ارائه شده از سوی این عده خالی از اشکال نمی باشد؛ چرا که بیشتر فقها قائل به کراهت در این موارد هستند^[۳۵۷]۴ نه تحریم؛ در حالی که اگرحق استیلاد را برای زوجه به عنوان مبتنی بودن اطلاق عقد برآن بدانیم ؛ باید فقها حکم به تحریم دهند نه کراهت ؛چرا که درقالب نهی تنزیهی کراهت، جواز ضمنی نیز می باشد.^[۳۵۸]۵٫شهید ثانی در این مورد می فرماید:«فلو عزل بدون الشرط و الإذن لم یجب علیه للمرأه شی‌ء، لأصاله البراءه، خصوصا على القول بالکراهه، لأنّه فعل سائغ فلا یتعقّبه ضمان^[۳۵۹]۶»
۲-برخی بر این نظرند که فرزند آوری از موارد اطلاق عقد نکاح نمی باشد؛ بلکه تنها راه الزام آور کردن آن، تصریح در ضمن عقد است. محقق حلی در این مورد این چنین می گوید:« لو شرط الاستیلاد فخرجت عقیماً فلا فسخ»هر چند محقق حلی شرط فرزند آوری در عقد ازدواج را به مرد اختصاص داده و در صورت عقیم بودن زن، برای مرد حق فسخ قائل نیست، اما حاشیه نویسان بر کتاب وی، مشروط له بودن زن را نیز پذیرفته است^[۳۶۰]۱٫صاحب جواهر برای زن نیزحق شرط استیلاد قائل شده است^[۳۶۱]۲٫و سبزواری نیز شرط استیلاد در ضمن عقد را پذیرفته و اثبات عقیم زن به وسیله متخصص را مجوز خیار فسخ برای مرد دانسته است^[۳۶۲]۳٫ در میان فقهای معاصر نیز برخی قائل به الزام زوجین مبنی بر فرزند آوری طرف مقابل به صورت شرط ضمن عقد شده اند^[۳۶۳]۴٫
همان گونه که بیان گردید مواردی چند از ضمانت اجرای حق استیلاد در حقوق وجود دارد ازجمله، بند ده از شروط ده گانه عقد ازدواج در قباله نکاحیه، اختصاص به این مورد دارد. در این بند گفته شده در صورت عقیم بودن مرد به مدت پنج سال ، زوجه وکالت در طلاق دارد. برای مردان نیز ماده ۱۹ قانون لایحه حمایت خانواده مصوب ۵۳ ،عقیم بودن زوجه ، مجوزی برای ازدواج مجدد می باشد، البته در اصلاحیه مصوب سال۱۳۹۱ این ماده حذف شده است. و در صورت قائل شدن به عدم نسخ ، می توان به آن استناد کرد.
در مورد سایر موارد تزاحم حق استیلاد زوجین، مثل عدم فرزند آوری در طول ازدواج یا در یک مدت معین، و الزام طرف مقابل در استفاده از وسایل پیشگیری یا عدم آن، در قانون سخنی به میان نیامده است. و ضمانت اجرایی وجود ندارد. لذا می توان این موارد را به صورت شرط ضمن عقد ازدواج بیان کرد. مثلاً یکی از زوجین در ضمن عقد شرط کند که به مدت پنج سال یا تمام دوران ازدواج صاحب فرزند نشوند، یا از وسایل پیشگیری به طور عام یا موردی به طور خاص استفاده نکنند وضمانت آن را در صورت تخلف طرف مقابل، محروم کردن ایشان از برخی حقوق، قرار دهند. البته در صورت تولد فرزند، نفی ولد جایز نیست . هرچند که ما برای مرد به دلیل مدیریت روابط زوجین و ادله شرعی مثل آیه حرث ،دامنه وسیع تری از مصادیق اعمال این حق را قائل شدیم؛ لیکن؛ زوجه می تواند در قالب شرط ضمن عقد این موارد را محدود نماید.از آنچه بیان شد می توان به این نتیجه رسید که طرفین می توانند در قالب طرح دعوای قضایی محرومیت از فرزند آوری و سایرمصادیق اجرای این حق با تبدیل آن به الزام ضمانت آوردرضمن عقد، به احقاق حق استیلاد خویش، اقدام کنند.
نتایج
با توجه به سؤالات و اهداف تحقیق ،یافته های این پژوهش به شرح ذیل می باشد:
۱-با توجه به تغییر شرایط زندگی جوامع و نقش عنصر زمان و مکان در تبیین مسائل شرعی،بحث خروج از منزل و اشتغال زوجه، بدون اذن زوج ، امروزه امری پذیرفته شده وانکار ناپذیر می باشد.هرچند باتشخیص مصلحت بر مبنای عقل عملی و بنای عقلاء می توان محدوده ی آن را تعیین نمود.
۲- حکم اولیه در حل تزاحم اهداء عضو زوجین، عدم اهداء عضو و ترجیح حق طرف مقابل می باشد.حکم ثانوی بر این مورد این است که در صورت عدم ضررکلی و مهم و در صورت ضرورت، حکم به جواز داده شود.پس ضابطه ی حل تزاحم بر محوریت« ضرورت» و «ضرر» به عنوان عناوین ثانوی،تعیین می گردد.
۳-ملاک تعیین حق رفتن به حج زوجه، از نظر فقهای متقدم و معاصر، به طور کلی مخالفت یا عدم مخالفت با حق استمتاع مرد می باشد.هر چند که در حج نیابتی، حق شخص ثالث(منوب عنه) نیز مد نظر می باشد.
۴- در قانون مدنی حق نفقه زوجه برنفقه سایر اقارب و دیون شوهر به جز وثیقه، ترجیح داده شده است.
۵- با واقع شدن عقد ازدواج طبق ماده ی ۱۱۰۲ ق.م ،حق نفقه به زوجه تعلق می گیرد و نیازی به تمکین نمی باشد. لیکن در تزاحم حق نفقه زوجه و حق تمکین مرد، حق تمکین مقدم است؛ چرا که این دو ملازمه ای با هم نداشته و زن نمی تواند در صورت عدم انفاق شوهرش از او تمکین نکند.
۶- تعیین مسکن مورد نیاز زوج ، در حد متعارف و مطابق شأن زن می باشد، هرچند به صورت شرط ضمن عقد،حق تعیین مسکن به زوجه داده شود. در تزاحم حق تعیین مسکن زوجه و حق تمکین زوج، حق مرد مقدم می باشد.
۷- حق والدین نسبت به حضانت کودک، دائر مدارحفظ غبطه و مصلحت طفل، به عنوان شخص ثالث می باشد. منظور از مصلحت ، مصلحت معیار و بر پایه ی عقل منجز و قطعی است؛ نه مصلحت موهوم و غیر منجز.
۸- با توجه به مجموعه ادله اثبات حق استیلاد و مواد قانونی مذکور در بحث مورد نظر، این حق از نظر فقها و حقوق دانان به رسمیت شناخته شده است. هرچند قوانین ما از نظر ارائه راهکار های حل تزاحم راجع به حق استیلاد مثل اختلاف زوجین در ممانعت از بارداری یا عدم آن، زمان فرزند دارشدن و… مسکوت است و با وجود عدم ضمانت اجرای لازم در این موارد ،اصولاٌ طرح دادخواست حقوقی نیز فاقد وجاهت قانونی است و از این نظر قانون ما دچار خلاء می باشد. البته زوجین می توانند در قالب شرط ضمن عقد، آن را به یک الزام ضمانت آور تبدیل نمایند.
۹- ضوابط و معیار های حاکم بر حل تزاحم حقوق زوجین بر طبق یافته های این تحقیق عبارت است از:مصلحت،ضرورت، عسر و حرج، ضرر . اضطرار،اخلاق و انصاف.

پیشنهادات

آنچه در این تحقیق بیان گردید، نمونه هایی چند از مصادیق تزاحم حقوق زوجین وضابطه های حاکم بر حل آن می باشد. با توجه به پیشرفت و تغییر جوامع بشری، نمودها و مصادیق این برخوردها و تزاحمات در حال افزایش است، لذا با توجه به اهمیت موضوع، برای حل تزاحمات در این حوزه، باید ضابطه ها ومعیار های حاکم بر حل تزاحم حقوق زوجین مشخص و شفاف سازی شود، به گونه ای که بتوان با تطبیق مصادیق حال و برخوردها و تزاحماتی که در آینده با توجه به مسائل مستحدثه به وجود خواهد آمد،در قالب چارچوب ها و ضوابط مذکور، به رفع تزاحم کمک گردد.و با تصویب قوانین مورد نیاز، خلاء های قانونی موجود در رابطه با حل تزاحم حقوق زوجین بر طرف و به تشکیک آراء محاکم در این رابطه پایان داده شود. با توجه به خلاء مذکور مواد قانونی پیشنهادی نگارنده به شرح ذیل می باشد:
الف: در صورت اختلاف زوجین در مورد زمان فرزند دار شدن، استفاده از موانع حاملگی و یا عدم استفاده از آن، حق زوج مقدم می باشد؛ مگر اینکه خلاف امساک به معروف و مصداق امساک اضراری باشد.
ب: هیچ یک از زوجین نمی تواند بدون اذن دیگری اقدام به فروش یا اهداء عضوی از اعضای بدن خود کند، مگر در صورت ضرورت و یا ایجاد ضرر جزئی و قابل اغماض.
ج: در تزاحم حق نفقه زوجه و حق تمکین مرد، حق مرد مقدم است؛ چرا که این دو ملازمه ای با هم نداشته و زن نمی تواند در صورت عدم انفاق شوهرش از او تمکین نکند.
د: درتزاحم حق تعین مسکن زوجه و حق استمتاع زوج،حق مرد مقدم می باشد.

منابع

قرآن کریم
لغت نامه دهخدا
فرهنگ معین

الف)کتب فارسی

امامی، سید حسن ، حقوق مدنی ، ۵ جلد،تهران، انتشارات اسلامیه، بی چا، ،۱۳۸۳ .ش
……………………….،حقوق مدنی، تهران، نشر اسلامیه ،چاپ اول،۱۳۶۶ .ش
باختر، احمد، مجموعه آرا وحدت رویه در امور حقوقی، ، تهران ،انتشارات جنگل، چاپ اول، ۱۳۸۸٫ش
بازیگر ،یداله ،قانون مدنی درآیینه آرا دیوان عالی کشور،دوجلد، حقوق خانواده ، انتشارات فردوسی تهران، چاپ دوم،۱۳۸۷٫ش
بهجت گیلانى فومنى، محمد تقى ، جامع المسائل ، ۵ جلد،قم، دفتر معظم‌له،چاپ دوم، ۱۴۲۶ ه‍ ق
تبریزى، جعفر سبحانى،رساله توضیح المسائل، در یک جلد، قم،مؤسسه امام صادق علیه السلام،چاپ سوم، ۱۴۲۹ ه‍ ق
……………………………… ،مبسوط در تر مینولوژی،دوجلد،تهران، کتابخانه گنج دانش،چاپ دوم، ۱۳۸۱٫ش
……………………………… ، تر مینولوژی حقوق، تهران، کتابخانه گنج دانش، چاپ سیزدهم ۱۳۸۲٫ش
جمعى از پژوهشگران زیر نظر شاهرودى، هاشمى، سید محمود، موسوعه الفقه الإسلامی طبقا لمذهب أهل البیت علیهم السلام، ۱۱ جلد،قم، مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام، چاپ اول، ۱۴۲۳ ه‍ ق
جمعی از محققین،فرهنگ نامه اصول فقه ،یک جلد ،قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۹٫ش
جوادبن علی تبریزی،استفتاءات جدید،دوجلد، ،قم، دفتر حوزه علمیه قم چاپ اول ،۱۴۲۰ه.ق

همان­طور که قبلا نیز ذکر شد برای آزمودن مدل این تحقیق از تحلیل داده‌ها بوسیله مدل معادلات ساختاری با نرم­افزار Smart PLS استفاده شده است. مدل­یابی معادلات ساختاری، مدلی آماری برای بررسی روابط خطی بین متغیرهای مکنون (مشاهده نشده) و متغیرهای آشکار (مشاهده شده) است. به عبارت دیگر مدل­یابی معادلات ساختاری تکنیک آماری قدرتمندی است که مدل اندازه گیری (تحلیل عاملی تأییدی) و مدل ساختاری (رگرسیون یا تحلیل مسیر) را با یک آزمون آماری همزمان ترکیب می کند.

تحلیل مسیر که در بهترین صورت از طریق ویژگی عمده آن یعنی نمودار مسیر، پیوندهای احتمالی بین متغیرها را نشان می‌دهد، شامل سه مرحله اصلی است. اولین مرحله شکل‌گیری فرضیه‌های پژوهش است، مرحله دوم انتخاب یا تدوین اندازه‌هایی برای متغیرها (سازه‌های نظری) است و مرحله سوم در تحلیل مسیر بر مبنای رگرسیون چندگانه است که مربوط به محاسبه‌ی آماره‌هایی است که قوت رابطه بین هر زوج متغیر را نشان می‌دهد که در اینجا برای هر جفت متغیر در تحلیل مسیر، یک ضریب مسیر (ضرایب استانداردشده رگرسیون که عددی بین ۱ و ۱- است) به دست می‌آید. هرچه قدر این مقدار بیشتر باشد، رابطه بین دو متغیر قوی‌تر است و یکی از مزایای تحلیل مسیر این است که پژوهشگر را قادر می‌سازد که اثر کل یک متغیر را بر متغیر دیگر اندازه گرفته و مقدار آن‌ها را به‌وسیله‌ی ضرایب مسیر باهم مقایسه می‌کند.
۴-۴-۱ غربالگری ابتدایی داده‌ها و بیان آمارهای توصیفی
در این بخش از تحقیق نیاز است که محقق قبل از شروع تحلیل نهایی موارد زیر را بررسی کند تا نتایج به ‌دست‌ آمده از تجزیه و تحلیل داده‌ها معتبر و مورد اطمینان باشند.
- صحت اطلاعات ورودی به نرم‌افزار از نظر دقت در ثبت داده‌ها
- بررسی داده‌ها از نظر وجود داده‌های گمشده
- بررسی نرمالیتی
- ارزشیابی متغیرها برای وجود هم خطی بین متغیرها
۴-۴-۱-۱ صحت اطلاعات ورودی به نرم‌افزار از نظر دقت در ثبت داده‌ها
نخست داده‌ها از نظر صحت اطلاعات و نبود خطای واضح در هنگام ورود، مورد بررسی قرار گرفته‌اند. از آنجا که اطلاعات ورودی به صورت طیف لیکرت وارد گردیده‌اند، وجود اعدادی خارج از این بازه می‌تواند ناشی از خطا بوده و نهایتاً بر روی تحلیل نهایی اثر سوء داشته باشد. لازم به یادآوری است که در این تحلیل مشاهده‌ای خارج از مقادیر مورد انتظار مشاهده نشد.
۴-۴-۱-۲ بررسی داده‌ها از نظر وجود داده‌های گمشده
داده‌های گمشده مواردی هستند که به دلیل نبود اطلاعات در بعضی از متغیرها، تحلیل آن‌ها مستلزم اتخاذ تدابیری است. با توجه به اینکه حجم نمونه بکار رفته در تحلیل ۸۰ مورد می‌باشد و به علت عدم وجود داده‌های گمشده نیازی به استفاده از روش‌های آماری مواجه با داده‌های گمشده نبود.
۴-۴-۱-۳ بررسی نرمال بودن
همان‌گونه که در سطور قبل ذکر شد، چون روش تجزیه و تحلیل داده‌ها در این مطالعه استفاده از معادلات ساختاری بر پایه حداقل مربعات جزئی است، هیچ نیازی به فرض نرمال بودن متغیرها نیست. زیرا در نرم افزار پی ال اس برخلاف نرم افزارهای آماری دیگر، فرض می‌شود که توزیع داده‌ها ناشناخته هستند و برخلاف سایر نرم افزارها که نرمال بودن فرض ابتدایی و اساسی داده‌ها است، در اینجا نیازی به فرض نرمال بودن داده‌ها نیست.
۴-۴-۱-۴ ارزشیابی متغیرها برای وجود همخطی بین متغیرها
همخطی بین چند متغیر زمانی روی می‌دهد که همبستگی بسیار زیادی (بیشتر از ۰٫۹) بین چند متغیر وجود داشته باشد که سبب به وجود آمدن اطلاعات زائد می‌شود. این تکرار اطلاعات، توان پیشگویی هر متغیر مستقل مجزا را کاهش می‌دهد (فیلد^[۹۳]، ۲۰۰۹، پالانت^[۹۴]، ۲۰۰۷). جدول شماره
۴-۷ نتایج ضرایب همبستگی بین متغیرهای تحقیق را نشان می­دهد.
جدول ۴-۷: ضرایب همبستگی

جلب شدن به پیچیدگی‌ها و ابهامات
اگرچه این حیطه تحقیقاتی، اطلاعات مهمی در مورد اشخاص خلاق فراهم می‌نمود، اما به دلایلی مورد نقد قرار گرفت. مهم‌ترین دلیل این بود که قلمرو این مطالعات بسیار محدود بود و بر روی افراد برجسته و یا پر‌بار متمرکز می‌شد که در نتیجه، کیفیت‌ها و ویژگی‌هایی که در این افراد دیده می‌شد، متناقض و سطحی بودند. علاوه بر این، به دلیل اینکه معیار انتخاب افراد و نیز معیار توصیف افراد خلاق از یک مطالعه تا مطالعه دیگر فرق می‌کرد، مقایسه فرد با دیگری کار بسیار سختی بود. از طرف دیگر، ایزنک^[۲۲۸] اخیراً چنین گفته است که مطالعات مربوط به افراد خلاق در سال‌های اخیر به توافقات غافل‌گیر کننده‌ای دست یافته‌اند (ایزنک، ۱۹۹۷). داسی و لنون^[۲۲۹] (۲۰۰۰) می‌گویند، مجموعه مجزایی از نگرش‌ها و رفتارها منجر به دستیابی به موفقیت‌های مادام العمر، سطح بالا و خلاق می‌شوند. این نگرش‌ها و رفتارها شامل موارد زیر می‌باشد:
خودکنترلی
کارسخت
عزم و اراده
پشتکار و استقامت
استویچوا^[۲۳۰] (۱۹۹۶) با مطالعاتی که بر روی دانش‌آموزان بلغاری مقطع راهنمایی انجام داد، به این نتیجه دست یافت که دانش‌آموزان بسیار خلاق، دارای خود ادراکی، ارزش‌ها و انگیزه‌هایی هستند که از سایر دانش‌آموزان متفاوت است و همین مسأله برای آن‌ها و و پذیرش آن‌ها در جمع همسالان، مشکلاتی را به وجود می‌آورد. علاوه بر این، او به این نتیجه رسید که معلمان برای استقلال رأی و نیز درگیری احساس که دو عامل مرتبط با مطالعات مربوط به شخصیت خلاق دارای قوه خلاقیت زیاد می‌باشد، ارزش کمی قائلند. یافته دیگری که او به آن دست یافت این بود که معلمان برای رفتارها و ویژگی‌های خلاقانه در محیط مدرسه ارزش کمی قائلند و ادراک آن‌ها از خلاقیت حول جنبه‌های فکری و ذهنی و فرایندهای حل مسأله متمرکز می‌باشد.

۲) شناخت: در سال‌های اول قرن بیستم، شاخه‌های مطالعاتی بسیاری پدیدار شد که به صورت زیر خلاصه می‌شوند:
خلاقیت به عنوان جنبه‌ای از هوش (به عنوان مثال بینت و هنری^[۲۳۱]، ۱۹۸۶).
خلاقیت به عنوان فرایندی ناخودآگاه (به عنوان مثال پوینکار^[۲۳۲]، ۱۹۱۳؛ فروید، ۱۹۵۷).
خلاقیت به عنوان ظرفیت حل مسأله (به عنوان مثال، والاس^[۲۳۳]، ۱۹۲۶).
خلاقیت به عنوان فرایندی مشارکتی (به عنوان مثال، اسپیرمن^[۲۳۴]، ۱۹۳۱).
علاوه بر این، خلاقیت در رابطه با فرایندهای فکری و تجربی متنوعی نیز مورد توصیف قرار گرفته است که توسط ریمر و برولین (۱۹۹۹) خلاصه شده و شامل موارد زیر می‌باشد:
فکر کردن به تضادها و تشابهات
ادراک
الهام
هوش
فرایندهای متنوع نمایش ذهنی
فرایندهای ادراکی خاص
مسأله یابی
حل مسأله
با ورود به نیمه دوم قرن بیستم، از دهه ۱۹۵۰، دو حیطه اصلی مطالعات مربوط به خلاقیت که جزء حوزه شناخت به شمار می‌آمدند، تحت عناوین روان‌سنجی و انگیزه‌های تجربی مؤثر در تفکر، صورت گرفت (کرفت، ۲۰۰۱).
الف) روان سنجی: رویکردهای روان سنجی خلاقیت با کار گیلفورد شروع شد که ابزاری برای سنجش میزان تفکر واگرا را تدوین نمود و بعدها او این مفهوم را به مفهوم “تولید واگرا” تبدیل نمود (گیلفورد، ۱۹۶۷). بعد از تغییر و دگرگونی‌های صورت گرفته در کار گیلفورد، آزمون‌های تفکر خلاق تورنس (۱۹۶۶، ۱۹۷۴) طراحی شد که به مدارس به‌ویژه مدارس ایالات متحده آمریکا وارد شد و به منظور ارزیابی تفکر خلاق دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گرفت. این رویکرد تا حد زیادی دیدگاه “چهار عنصری” خلاقیت مونی^[۲۳۵] (۱۹۶۳) را تحت تأثیر قرار داد که از چهار دیدگاه به خلاقیت نگریسته است: جنبه های خاص محیطی خلاقیت، محصول و پیامد خلاقیت، فرایند خلق و شخص خلاق.
با این وجود، این آزمون‌ها نیز مورد انتقاد قرار گرفتند، زیرا به جای خلاقیت، عوامل مرتبط با هوش را مورد سنجش قرار می‌دادند و به راحتی تحت تأثیر محیط بیرونی قرار می‌گرفتند. همچنین گفته شد که این آزمون‌ها، “خلاقیت مود تقاضا” را مورد سنجش قرار می‌دهند که متضاد خلاقیت در زندگی روزمره است. با این حال، عده‌ای نیز بر این عقیده بودند که این آزمون‌ها، تخمین زننده مفیدی برای قوه تفکر خلاق می‌باشند (باچلر و مایکل^[۲۳۶]، ۱۹۹۷).
ب) انگیزه های مؤثر در تفکر: در طول دهه‌ های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، کارهایی در زمینه شخصیت، ادراک و خلاقیت صورت گرفت. این مطالعات روی گروه‌های خاصی از افراد مانند معماران، دانش‌آموزان، جوانان، هنرمندان و اساتید دانشگاه‌ها متمرکز بودند. این مطالعات نشان دادند که فرد خلاق می‌تواند در مورد واقعیت، چشم اندازهای دیگری داشته باشد، بین منطق و تخیل، ارتباط خوبی برقرار کند، جرأت و شهامت انجام کارهایی خلاف معمول را دارد، ایده‌ها و نظرات خود را باور دارد و در کارهای ایجاد و ساخت و ابداع، شرکت می‌کند (اسمیت و کارلسون^[۲۳۷]، ۱۹۹۰؛ شون^[۲۳۸]، ۱۹۹۲؛ آندرسون و ریامر^[۲۳۹]، ۱۹۹۸).
یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌ها در طول دهه‎های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ در زمینه تحقیقات شخصی و شناختی، این بود که تأکید بر رویکردهای مرتبط با محصول و نیز رویکردهای مبتنی بر پیامد مانند رویکردهای طراحی شده توسط تورنس در دهه‌ های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، از جمله آزمون های توانایی خلاقیت او، کم شد (تورنس، ۱۹۶۶، ۱۹۷۴). اکثر مطالعات اخیر، بر درک و فهم ذهن خلاق بر حسب هوش تأکید می‌کنند (گاردنر^[۲۴۰]، ۱۹۹۳) و تلاش می‌کنند نظریات ضمنی خلاقیت را که توسط افرادی از رشته‌های خاص مطرح شده‌اند را کشف نمایند (استرنبرگ^[۲۴۱]، ۱۹۹۸؛ اسپیل و وان کرف^[۲۴۲]، ۱۹۹۸).
۳) شیوه های تحریک خلاقیت: از دهه ۱۹۵۰، این مسأله مطرح شد که آموزش و پرورش باید رشد و توسعه خلاقیت را جزء اولویت‌های خود قرار دهد. فرضیه مرتبط با این مسأله، این است که خلاقیت می‌تواند تحت تأثیر قرار بگیرد. از دهه ۱۹۵۰، تلاش‌هایی به منظور تحریک خلاقیت صورت گرفت، با این وجود همان‌طور که ریمر و برولین (۱۹۹۹) اشاره می‌کنند، ارزیابی‌های نظام‌مند و کنترل شده‌ای از این برنامه‌ها صورت نمی‌گرفت.
مسأله دیگر نیز این بود که روش‌ها و معیارهای ارزیابی این برنامه‌ها، توسط نظریه‌های مختلف خلاقیت مورد تأیید قرار نمی‌گرفت. علاوه بر این، علی رغم تلاش‌های صورت گرفته توسط روان‌شناسان شناختی، روان‌شناسان حیطه انگیزه‌ها و محرکات مؤثر در تفکر، انسان‌شناسان یا رفتارگراها، هیچ مدرک و دلیلی دال بر انتقال آن به زمینه و حیطه‌های جدید وجود ندارد. همچنین در دهه ۱۹۸۰، کاری صورت گرفت که طبق آن مسئولیت‌های موجود در خانه و خانواده و نیز فرصت‌های فراهم شده برای انجام کار مستقل، موفقیت در زمینه خلاقیت را تشویق می‌کند و برنامه‌های آموزش خلاقیت در مدارس، زمانی مؤثرتر هستند که میزان مشارکت معلمان در آن‌ها زیاد باشد (بنجامین^[۲۴۳]، ۱۹۸۴).
۴) خلاقیت و نظام‌های اجتماعی: برخلاف این پیشرفت‌های اولیه، تحقیقات مرتبط با خلاقیت در دهه‌ های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ از چارچوب روان‌شناسی اجتماعی نشأت می‌گیرد که به نقش مهم ساختارهای اجتماعی در پرورش و تقویت خلاقیت پی برده است (ریمر و برولین، ۱۹۹۹؛ جفری و کرفت^[۲۴۴]، ۲۰۰۰). نظریات مختلفی وجود دارند که در آن‌ها، خلاقیت از چشم انداز نظام‌ها نگریسته می‌شود (سیزیک سنتمیهالیا^[۲۴۵]، ۱۹۹۸؛ استرنبرگ^[۲۴۶]، ۱۹۹۸؛ استرنبرگ و لابارت^[۲۴۷]، a1991، ۱۹۹۵) و در آن‌ها، عناصر مختلف زمینه شناختی و اجتماعی با خلاقیت بسیار مرتبط هستند. در این خصوص، سه مطالعه اصلی صورت گرفت: یک مطالعه در اروپا (ایکوال^[۲۴۸]، ۱۹۹۱، ۱۹۹۶) و دو مطالعه در ایالات متحده آمریکا (آمابیل^[۲۴۹]، ۱۹۸۸؛ ایزاکسن^[۲۵۰]، ۱۹۹۵)، که به این نتیجه دست یافتند که جوهای سازمانی به کار رفته، خلاقیت را تحریک می‌کنند. نتایج این سه برنامه، در چند نکته اصلی با هم مشترک هستند، گفته می‌شود در یک جو خلاق، افراد سازمان:
احساس می‌کنند با اهداف، عملکردها و وظایف خود رقابت دارند؛
احساس می‌کنند می‌توانند آغازگر کارها باشند و اطلاعات مرتبط را پیدا کنند؛
احساس می‌کنند قادر به برقراری روابط با دیگران هستند؛
احساس می‌کنند ایده‌های جدید، شایسته حمایت و تشویق هستند؛
احساس می‌کنند قادر به ارائه ایده‌ها و دیدگاه‌های جدید هستند؛
احساس می‌کنند شک و تردید قابل تحمل بوده و از این رو خطر پذیری تشویق می‌شود.
علاوه بر این، آمابیل در مدل خود (۱۹۸۸) معتقد است که، خلاقیت افراد ممکن است تحت تأثیر بسیاری از جنبه‌های اصلی محیط اجتماعی قرار بگیرد. به عنوان مثال، در جایی که پاداش‌ها از قبل تعیین شده است، فشار زمانی زیاد و ناروا، نظارت و سرپرستی زیاد و رقابت وجود دارد، جایی که بر حسب موارد کاری، محدودیت در انتخاب وجود دارد، یا جایی که انتظار ارزیابی می‌رود، ممکن است جلوی خلاقیت گرفته شود.
از اوایل دهه ۱۹۹۰، نقش زمینه یا حیطه موضوعی به طور فزاینده‌ای مورد تأکید قرار گرفته است. علاوه بر این، بحث‌های دهه ۱۹۷۰ در رابطه با خلاقیت و در زمینه فلسفه، به دلیل دور شدن خلاقیت از پیامدهای محصول و مرتبط شدن آن با تصور و تخیل، به خلاقیت توجه می‌کرد (الیوت^[۲۵۱]، ۱۹۷۱). در طول دهه ۱۹۸۰، خط تحقیقاتی جدیدی منبعث از روان‌شناسی اجتماعی و نظریه سیستم‌ها، شکل گرفت که شرایط محیطی را مد نظر قرار می‌داد (کرفت، ۲۰۰۱).
در این چهار خط تحقیقاتی (شخصیت، شناخت، تحریک خلاقیت و نظریه‌های اجتماعی)، بر مسائل خاصی مانند شخص خلاق، فرایند خلاقیت، عوامل محیطی و پیامد، تأکید می‌شد. در طول دهه ۱۹۹۰، به دلیل توسعه رویکرد روان‌شناسی اجتماعی، تحقیقات مربوط به خلاقیت جامع‌تر شد. تحقیقات شروع به تمرکز بیشتر بر خلاقیت افراد معمولی در حدود جوانب و جنبه‌های آموزش و پرورش نمودند. در همان زمان، روش‌شناسی بررسی خلاقیت در آموزش و پرورش نیز تغییر کرد. بسیاری از مطالعاتی که هدفشان سنجش خلاقیت بود از مثبت گرایی به سمت تحقیقات کیفی و قوم نگاری که بر جایگاه واقعی عملکردها و کارکردها متمرکز بود و نیز بحث‌های فلسفی مرتبط با ماهیت خلاقیت روی آوردند (کرفت، ۲۰۰۱).
در رابطه با آموزش و پرورش در ایالات متحده، به عنوان مثال، وودز^[۲۵۲] (۱۹۹۵) و وودز و جفری^[۲۵۳] (۱۹۹۶)، خلاقیت معلم را مورد بررسی قرار دادند و کرفت (۱۹۹۶) نحوه پرورش معلم خلاق را مورد مطالعه قرار داد. بیتلستون (۱۹۹۹) به منظور پرورش خلاقیت در برنامه درسی سال‌های ابتدایی، راهبرهایی عملی ارائه می‌دهد. البته در این دوره از مطالعات، نقاط مشترکی نیز دیده می شود. به عنوان مثال از منظر آموزش و پرورش کاربردی، فرایر^[۲۵۴] (۱۹۹۶) عهده دار انجام مطالعه‌ای در رابطه با نگرش معلمان در مورد خلاقیت و کار حرفه‌ای آن‌ها شد.
۲-۲-۳-۴-۳- پیشینه توجه به مقوله خلاقیت در آموزش و پرورش
در انگلستان دو دوره وجود دارد که در آن‌ها، به خلاقیت به عنوان هدف مطلوبی برای ورود به برنامه درسی، به‌ویژه در آموزش و پرورش ابتدایی نگریسته می‌شد. اولین دوره، دهه ۱۹۶۰ بود که گزارش پلادن منتشر شد و دوره دوم در اواخر دهه ۱۹۹۰ بود. اولین دوره، خلاقیت را به رویکرد خاص آموزشی کاوش محور، کودک محور و نیز هنر مرتبط می‌ساخت. اما این رویکرد، رویکردی آزاد در رابطه با خلاقیت بود که بخشی از انتقادهای صورت گرفته به کارکردهای آموزشی کودک محور توسط نویسندگان مجله بلک را تشکیل می‌داد (کاکس و دایسون^[۲۵۵]، ۱۹۷۱) و منجر به ارائه شیوه‌ای برای معرفی برنامه درسی ملی محتوایی-موضوعی محور در پایان دهه ۱۹۸۰ شد. علاوه بر این، عده‌ای فکر می‌کنند که بسیاری از مدارس، ایده‌ها و نظرات پلادن را به طور نامناسب و غیر مکفی اجرا نموده‌اند (الکساندر^[۲۵۶]، ۱۹۹۵).
به‌هرحال، از اواسط دهه ۱۹۹۰ سیاستگذاران و مفسران به این نتیجه رسیدند که خلاقیت یادگیرندگان، یکی از اهداف مهم آموزش و پرورش محسوب می‌شود. تأکید اقتصاددانان بر تقویت خلاقیت در کار و تجارت، به افزایش اعتبار خلاقیت در آموزش و پرورش کمک نمود. در طول بررسی‌های اخیر برنامه درسی ملی^[۲۵۷] ( برنامه درسی ^[۲۵۸]۲۰۰۰)، دبیر دولتی آموزش و پرورش و استخدام^[۲۵۹]، گروه‌های مشاوره‌ای را تشکیل داد تا با هم وارد بحث شوند. یکی از این گروه‌ها، گروه مشاوره ملی آموزش فرهنگی و خلاق^[۲۶۰] بود که گزارش پایانی خود را در سال ۱۹۹۹ ارائه نمود. این گزارش شامل توصیه‌های بسیاری بود که برای مطالعات و کارهای بعدی مربوط به آموزش فرهنگی و خلاقیت، مورد استفاده قرار گرفت (کرفت، ۲۰۰۱).
۲-۲-۳-۴-۴- خلاقیت در برنامه درسی
نظر بر این است که با تقویت خلاقیت دانش‌آموزان در کلاس درس، به آن‌ها کمک می‌شود تا چهارچوبی برای زندگی خود به وجود آورند (آنارلا^[۲۶۱]، ۱۹۹۹). توسعه نگرش‌ها و مهارت‌های خلاق، از طریق برنامه درسی، دانش‌آموزان را قادر می‌سازد تا مسیر خود را در زمینه‌های مختلف زندگی پیدا کنند (کرفت، ۲۰۰۰). ویور^[۲۶۲] (۱۹۹۹) می‌گوید پیامد اجتماعی چنین امری توسعه فرهنگی کارگشاست که چنانچه جامعه‌ای با ابعاد مختلف تغییر مخالف باشد، چنین فرهنگی برای چنین جامعه‌ای ضروری تلقی می‌شود. به طور کلی، تشویق خلاقیت در سازمان‌ها نه تنها مشارکت در بازار افزایش می‌دهد، بلکه موجبات سطوح بالاتری از تعهد کارکنان را نیز فراهم می‌آورد. نقش خلاقیت در کار و تجارت و سازمان‌های نوآور توسط افراد بسیاری مورد تأیید و تصدیق قرار گرفته است (فت^[۲۶۳]، ۱۹۹۷، ۱۹۹۸)، هر چند عده‌ای نیز بر این باورند که تغییر فرهنگ در شرکت‌های کوچک مسأله مهمی در جهت تقویت نوآوری و خلاقیت در اقتصاد به شمار می‌آید (واکس^[۲۶۴]، ۱۹۹۹).
گفته می‌شود که امروزه سازمان‌ها دلیل خوبی برای توسعه فرهنگ‌های دموکراتیک دارند که خلاقیت را تشویق می‌کند (لوکاس^[۲۶۵]، ۲۰۰۱). بنا به نظر بسیاری از افراد، آموزش و پرورش در زمینه سیاست و نیز اقتصاد، نقش مهمی ایفا می‌کند (هیبول^[۲۶۶]، ۱۹۹۷). گفته می‌شود ارتقای فعالیت‌های مشارکتی و کارهای تیمی، دانش‌آموزان را برای کار در سازمان‌هایی که نیازمند افراد مصمم، با ارده و خلاق هستند، آماده می‌کند (بال^[۲۶۷]، ۱۹۹۴؛ هارگریوز^[۲۶۸]، ۱۹۹۴). بنابراین، نظر بر این است که نوآوری‌های مستمر و در مقابل آن تغییر ویژگی‌های فرهنگ جامعه غربی امروز، ضرورتاً مطلوب نیست. نتیجه چنین دیدگاهی این است که نقشی که خلاقیت دموکراتیک در ادامه توسعه در ادامه توسعه چنین هنجارهای فرهنگی ایفا می‌کند، باید به دقت مورد بحث واقع شود (کرفت، ۲۰۰۱).
طبق مطالب ذکر شده، مطالعه علمی خلاقیت از اوایل قرن بیستم آغاز شد و از آن زمان تاکنون مکاتب مختلف به مطالعه و بررسی خلاقیت و تفکر خلاق پرداختند. این مطالعات در چهار حیطه شخصیت، شناخت، شیوه‌های تحریک خلاقیت و خلاقیت و نظام‌های اجتماعی صورت گرفت. از اواسط دهه ۱۹۹۰ نیز، سیاستگذاران به اهمیت خلاقیت در آموزش و پرورش پی بردند. تفکر خلاق از جمله مهارت‌هایی است که چنان‌چه زمینه رشد و توسعه آن فراهم شود، می‌توان موضوعات، مسائل و مشکلات موجود در جامعه را به شیوه‌ای خلاقانه و متفاوت حل نمود، به طوری که نه تنها امکان رفع آن مشکلات فراهم شود بلکه زمینه‌ای برای ارائه راهکارهای جدید نیز فراهم شود. یکی دیگر از مهارت‌های فکری و عملی که می‌تواند به اشاعه، گسترش و انتقال خلاقیت و ایده‌های جدید و بکر کمک کند، ارتباط مکتوب و شفاهی است.
۲-۲-۳-۵- مهارت ارتباط مکتوب و شفاهی

خروجی گرمایی(کیلووات)

۸۵

۸۵

۸۵

۸۵

۱۳۶

۱۶۷

ورودی سوخت(کیلووات)

۱۲۷۴۹

۱۲۷۴۹

۱۲۶۹۱

۱۲۳۹۱

۲۸۸

۳۵۰

راندمان نیروگاه­های حرارتی عبارتست از نسبت انرژی الکتریکی تولید شده بر مقدار سوخت مصرف شده می­باشد. در مورد سیستم­های تولید همزمان تعریف راندمان به دو صورت زیر بیان می­ شود.
۱- راندمان کلی: عبارتست از مجموع انرژی الکتریکی و انرژی حرارتی مفید تولید شده تقسیم بر مقدار سوختی که توسط سیستم تولید همزمان مصرف می­ شود. راندمان کلی سیستم های تولید همزمان بیش از ۷۰ درصد است.
۲- راندمان تولیدبرق: عبارتست از انرژی الکتریکی تولید شده تقسیم برسوخت مصرف شده.
۳-۷ مروری بر تاریخچه کار
تاریخچه تولید میکروتوربین تجاری به سال ۱۹۹۸ میلادی در آمریکا برمی­گردد که الیوت و کپستون میکروتوربین­های خود را وارد بازار کردند. از سازندگان اصلی میکروتوربین در حال حاضر می­توان کپستون در امریکا و بومن در انگلستان را نام برد. شکل میکروتوربین ساخت شرکت کپستون در شکل (۳-۱۰) نشان داده شده است.
شکل (۳-۱۰) نمایی از میکروتوربین ساخت شرکت Capstone [3]
در سالهای اخیر تحقیقات مناسبی در زمینه کاربرد و مدلسازی میکروتوربین­ها در سیستم­های تولید همزمان انجام شده است. در این فصل مروری بر تحقیقات انجام شده در این زمینه صورت خواهد گرفت.
لابینوف و همکاران [۸] بر اساس داده ­های آزمایشی یک میکروتوربین تجاری، یک مدل ریاضی جهت تحلیل عملکرد یک سیستم تولید همزمان ۳۰ کیلوواتی پیشنهاد کردند. بخشی از نتایج آنها بیانگر این مساله بود که ۳۰ درصد از کل انرژی تولیدی سیستم در داخل آن تلف می­گردد. نایت و همکاران [۹] در تحقیقی یک سیکل توربین­گاز را از دیدگاه ترمودینامیکی و ترمواکونومیکی مورد تحلیل قرار دادند. آنها در این تحقیق از یک نرم افزار اقتصادی استفاده کرده و دو الگوریتم برای کاهش قیمت برق تولیدی ارائه کردند. صنایع و همکاران [۱۰] با بهره گرفتن از مفهوم اگزرژی و بکارگیری توابع اقتصادی یک سیستم تولید همزمان با میکروتوربین ۳۰۰ کیلوواتی را مورد ارزیابی قرار دادند. پارامترهای طراحی و متغیرهای تصمیم ­گیری آنها در این تحقیق بازده ایزونتروپیک کمپرسور و توربین، نسبت فشار کمپرسور و دمای ورودی به توربین گاز بود. آنها در این تحقیق از مدل اقتصادی لازارتو جهت محاسبه نرخ هزینه تجهیزات استفاده کرده بودند. احیائی و بهادری [۱۱] عملکرد یک میکروتوربین را که برای تامین کلیه نیازهای الکتریکی، گرمایشی و سرمایشی یک ساختمان در نظر گرفته شده بود، مورد بررسی قرار دادند. آنها در این تحقیق برای سه شهر مختلف در ایران و در طول یک شبانه­روز، توان­های مورد نیاز سیستم را محاسبه نمودند. آنها در تحقیق دیگری همین سیستم را از دیدگاه اقتصادی مورد بررسی قرار دادند[۱۲]. املی و همکاران[۱۳] با بهره گرفتن از یک نرم­افزار شبیه­سازی یک سیستم تولید همزمان بر پایه میکروتوربین گازی را مورد تحلیل قرار دادند. آنها در این شبیه­سازی در سه ماه بهار و تابستان و در ۶ ماه دوم سال نیازهای گرمایشی، سرمایشی و الکتریکی یک ساختمان را محاسبه و برای آن یک سیستم تولید همزمان بر پایه میکروتوربین گازی طراحی کردند. کایکو و همکاران [۱۴] تاثیر بازیاب و روش­های مختلف کنترل بار بر اقتصاد کلی عملیات را تحلیل نمودند. آنها پارامترهای کنترل را درجه حرارت ورودی توربین و سرعت چرخش شافت در نظر گرفته و در انتها یک مدل عملکرد حالت پایدار برای توصیف اجزای سازنده میکروتوربین ارائه نمودند. کریمی و همکاران [۱۵] یک سیستم تولید پراکنده برق و حرارت با محرک اولیه میکروتوربین­گازی را از دیدگاه ترمواکونومیکی مورد تحلیل و بررسی قرار دادند. نتایج آنها بیانگر کاهش ۴۰ درصدی مصرف سوخت و بازگشت سرمایه ­گذاری در کمتر از ۸ سال بود. کادورین و همکاران [۱۶] در تحقیقی به امکان­سنجی استفاده از سیستم تولید همزمان کوچک برای استفاده در ساختمان­های مسکونی پرداختند. عامری و همکاران [۱۷] در تحقیقی یک سیکل تولید همزمان با میکروتوربین گاز را برای ساختمانی ده طبقه در تهران از دیدگاه اگزرژی و ترمواکونومیکی مورد تحلیل و بررسی قرار دادند. آرامی و همکاران [۱۸] استفاده از فناوری میکروتوربین را برای تامین همزمان برق و حرارت در بخش خانگی از دیدگاه اقتصادی مورد تحلیل و بررسی قرار دادند. آنها در این تحقیق انرژی مورد نیاز ساختمان مسکونی با مساحت ۸۰۰۰ مترمربع را با بهره گرفتن از هفت میکروتوربین ۲۰۰ کیلوواتی تامین کردند. نتایج آنها بیانگر بازگشت سرمایه این سیستم در طول ۲ سال بود. از دیگر تحقیقات انجام شده در سالهای اخیر می­توان به مقالات کیو و همکاران [۱۹]، تیمپستی و همکاران[۲۰]، ماهتو و همکاران[۲۱] اشاره کرد. آنها در تحقیقات خود میکروتوربین گازی در سیستم­های هیبریدی به ترتیب با سیکل رانکین، صفحات خورشیدی و سیستم­های تبخیری مورد بررسی قرار داده بودند.

هدف از انجام این رساله هدف از انجام این رساله مدلسازی ریاضی و ارائه یک الگوریتم مهندسی جهت تحلیل اقتصادی یک میکروتوربین گازی با بهره گرفتن از نرم افزار EES می­باشد. در این مقاله ابتدا یک میکروتوربین گاز صنعتی همراه با تجهیزات جانبی آن در نظر گرفته شده و سپس برای تمام اجزاء سیکل مورد نظر یک تحلیل ترمودینامیکی و اقتصادی انجام شده است. در این رساله از مدل اقتصادی لازارتو جهت محاسبه قیمت برق تولیدی و سایر هزینه­ های مرتبط استفاده شده است.
فصل چهارم- مدلسازی ریاضی سیستم
۴-۱ مقدمه
در این بخش ابتدا سیستم تحلیل شده معرفی شده و سپس فرضیات به­کار رفته در تحلیل آن معرفی خواهند شد. در ادامه معادلات ریاضی (ترمودینامیکی و اقتصادی) حاکم بر سیستم میکروتوربین گازی معرفی خواهند گردید. در بخش پایانی این فصل نیز روش و نرم افزار مهندسی استفاده شده در تحلیل سیستم توضیح داده خواهد شد.
۴-۲ پیکربندی سیستم
میکروتوربین­ها همانند توربین­های گازی بر اساس سیکل برایتون کار می­ کنند، اما یک تفاوت عمده در این دو سیستم نسبت فشار کاری آنها می­باشد. در نیروگاه­های گازی (توربین­های گاز) نسبت فشار در کمپرسورها بالا بوده و تا حدود ۱۶ نیز می­رسد، اما در میکروتوربین­ها این نسبت معمولاً بیش از ۶ بار افزایش نمی­یابد [۷و۸]. در سیکل­های میکروتوربین معمولاً از میان خنک­کاری کمپرسور و بازگرمایش توربین صرفنظر می­ شود. میکروتوربین­ها همانند سیکل­های توربین­گاز شامل اجزای اصلی کمپرسور، توربین و محفظه احتراق می­باشند. برای افزایش بازده این نوع سیستم­ها، معمولاً از بازیاب­های حرارتی در ساختمان آنها استفاده می­گردد که از انرژی گازهای داغ خروجی از توربین برای پیش­گرم کردن هوا و سوخت ورودی به محفظه احتراق استفاده می­ شود. شماتیک سیستم پیشنهادی که در این تحقیق مطالعه شده در شکل (۴-۱) نشان داده شده است.
سیستم پیشنهادی شامل یک توربین، کمپرسور هوا، کمپرسور سوخت، محفظه احتراق، پمپ آب و سه بازیاب حرارتی می­باشد. سوخت به­کار رفته در سیستم گاز طبیعی با ترکیب ۹۷ درصد متان، ۵/۱ درصد دی­اکسید­کربن و ۵/۱ درصد نیتروژن بوده و ترکیب هوای به­کاررفته نیز شامل ۲۱ درصد اکسیژن و ۷۹ درصد نیتروژن درنظر گرفته شده است. هوا و گاز طبیعی به­کار رفته در سیستم ابتدا بوسیله کمپرسورهایی متراکم شده و در ادامه مسیر با عبور از دو بازیاب هوا و سوخت، گرم شده و سپس وارد محفظه احتراق می­شوند. پس از انجام واکنش در محفظه احتراق، محصولات خروجی از آن در ادامه وارد توربین شده و در اثر انبساط کار مکانیکی تولید می­ کنند. گازهای داغ پس از خروج از توربین و در ادامه مسیر خود وارد سه بازیاب می­گردند. دو بازیاب اول جهت پیش گرم کردن هوا و سوخت ورودی به محفظه احتراق به­کار رفته و از بازیاب سوم نیز برای تولید انرژی حرارتی استفاده می­ شود. آب از طریق پمپ وارد بازیاب سوم شده و پس از گرم شدن به سمت واحد­های گرمایشی هدایت می­گردد.
شکل (۴-۱) طرح سیستم پیشنهادی
۴-۳ فرضیات
در مدلسازی و تحلیل سیستم پیشنهادی، فرضیات زیر در نظر گرفته شده است:
- از نشتی گاز داخل سیستم به بیرون صرفنظر شده است،
- جریان سیال در کلیه اجزاء سیکل پایدار در نظر گرفته شده است،
- شرایط محیطی (دما و فشار) با شرایط ورود به کمپرسور یکسان فرض شده است،
- جریان سیال در کمپرسور و توربین آدیاباتیک فرض شده است،
- از تغییرات انرژی­های جنبشی و پتانسیل و اگزرژی­های مربوط به آنها صرفنظر شده است،
- رفتار تمامی گازهای موجود در سیکل به صورت گاز ایده­ال فرض شده است.
۴-۴ روابط حاکم بر عملکرد سیکل
در این بخش ابتدا با بهره گرفتن از روابط موجود عملکرد تمامی اجزاء بکار رفته در سیستم معرفی شده و سپس به صورت مجزا و تحت شرایط پایدار، سیستم فوق مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. جهت این کار یک برنامه رایانه­ای نوشته شده و سپس عملکرد ترمودینامیکی و اقتصادی سیستم با تغییر چند پارامتر موثر مانند نسبت فشار کاری کمپرسور، نرخ جریان هوای ورودی به سیستم، دمای گازهای ورودی به توربین و … بررسی شده است.
۴-۴-۱ کمپرسور
همانطور که در شکل (۴-۱) مشاهده می‌شود هوای محیط در یک فشار و دمای معین وارد کمپرسور هوا (  ) شده و پس از تراکم در فشار و دمای بالاتری آن را ترک می‌کند. با فرض آدیاباتیک‌بودن فرایند تراکم و با مشخص بودن نسبت فشار (  ) و راندمان ایزونتروپیک کمپرسور (  )، نسبت گرمای ویژه‌ی هوا (  ) و دبی هوای عبوری از کمپرسور (  ) می‌توان دمای گازهای خروجی از کمپرسور (  ) و کار واقعی مورد نیاز آن را (  ) به دست آورد [۲۲و۲۳]:

(۴-۱)

(۴-۲)