و پیرس تنظیم شده­است. جامعه آماری این پژوهش را کلیه خانوارهای ساکن در قصرشیرین که به داخل و خارج کشور سفرکرده­اند تشکیل می­دهد که تعداد آن 4756 خانوار می­باشد. از این رو     نمونه­ای با حجم 357 نفر با روش نمونه گیری خوشه­ای چند مرحله­ای از جامعه مورد نظرانتخاب شد. روش پژوهش پیمایشی بوده و با بهره گرفتن از ابزار پرسشنامه اطلاعات تحقیق گردآوری شده است یافته­ های پژوهش نشان می­دهد که بین عوامل زمینه­ای (سن، جنس، سواد) و عوامل اجتماعی (چشم و هم چشمی و رسانه­های جمعی) با انتخاب نوع گردشگری رابطه معنا­دار وجود دارد و اما بین متغیر اجتماعی قومیت با انتخاب نوع گردشگری رابطه معنا­دار وجود ندارد. در نتیجه می­توان گفت انگیزه­های گردشگری همچنان توزیع اجتماعی متفاوتی را نشان می­دهد و بیش از آن­که منشأ نیاز داشته باشد، مبتنی بر میل شخصی است.

 

کلید واژه­ها: گردشگری، انگیزه­های گردشگری، عوامل زمینه­ای، عوامل اجتماعی، قصرشیرین.

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                 صفحه

 

فصل اول: کلیات تحقیق

 

مقدمه.

 

1-1- بیان مسأله.

 

1-2- ضرورت و اهمیت تحقیق

 

1-3- اهداف تحقیق

 

1-3-1- اهداف اصلی

 

1-3-2- اهداف فرعی

 

1-4- سوالات تحقیق

 

1-5- فرضیات تحقیق

 

1-5-1- فرضیات اصلی تحقیق

 

1-5-2- فرضیات فرعی تحقیق

 

فصل دوم: پیشینه و مبانی نظری تحقیق

 

مقدمه.

 

2-1- مفهوم شناسی

 

2-1-1- گردشگری

 

2-1-2-گردشگر.

 

2-1-3- انگیزه و علایق سفر.

 

2-2- سوابق تجربی

 

2-3- مبانی نظری

 

2-3-1- طبقه ­بندی انگیزه­های گردشگری

 

2-3-2- شیوه طبقه ­بندی گردشگری

 

2-3-3- اشکال عمده گردشگری

 

2-3-4- مروری بر گردشگری و انگیزه­های آن.

 

2-3-5- عوامل انگیزشی در گردشگری

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                 صفحه

 

2-3-6- رویکردها درباره انگیزه سفر.

 

2-3-7- عوامل فردی اجتماعی و گردشگری

 

2-4- چهارچوب نظری

 

2-4-1- مدل مفهومی تحقیق

 

فصل سوم: روش­شناسی تحقیق

 

مقدمه.

 

3-1- متدولوژی و روش تحقیق

 

3-1-1- روش تحقیق

 

3- 1- 2- متغیرهای پژوهش

 

3- 1- 3- جامعه آماری

 

3- 1- 3-1- روش  نمونه گیری

 

3- 1- 3-2-  حجم نمونه و روش محاسبه.

 

3- 1- 5-  ابزار گردآوری داده­ ها

 

3- 1- 4- رواییو پایایی ابزار اندازه ­گیری

 

3- 1- 5- ابزار تجزیه و تحلیل

 

3-2- مطالعات جغرافیایی، اجتماعی و اقتصادی شهر قصرشیرین  

 

3-2-1- خصوصیات جغرافیایی

 

3-2-2- بررسی ویژگی­های اجتماعی شهر قصرشیرین

 

3-2-2-1- زبان.

 

3-2-2-2- پوشاک

 

3-2-2-3- خوراک

 

3-2-2-4- موسیقی

 

3-2-2- 5- مراسم عروسی

 

3-2-2-6- مراسم سوگواری

 

3-2-2-7- سوغات.

 

3-2-2-8- شیرینی

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                              صفحه

 

3-2-2-9- صنایع دستی

 

3-2- 3- بررسی ویژگی­های اقتصادی شهر قصرشیرین

 

3-2- 3-1- صنایع و معادن.

 

3-2-3-2-کشاورزی و دام داری

 

3-2-4- تاریخچه شهر قصرشیرین

 

3-2-4-1- قصر شیرین پیش از اسلام.

 

3-2-4-2- قصرشیرین پس از اسلام.

 

3-2-4-3- قصر شیرین در دوران معاصر.

 

3-2-5- بررسی جاذبه­های شهر قصرشیرین

 

3-2-5-1- جاذبه زیارتی

 

3-2-5-2- جاذبه­های تاریخی

 

3-2- 6- مطبوعات.

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته­ های تحقیق

 

مقدمه.

 

4-1- آمار توصیفی

 

4-2- آزمون فرضیات.

 

فصل پنجم: بحث، نتیجه­گیری و پیشنهادات

 

5-1- اهم یافته­ها

 

5-2- تفسیر یافته­ها

 

5-3- نتیجه­گیری

 

5-4- مشکلات و محدودیت­های تحقیق

 

5-5- پیشنهادات.

 

5-5-1- پیشنهادات کاربردی

 

5-5-2- پیشنهادات علمی

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                 صفحه

 

منابع و مآخذ.

 

منابع فارسی

 

منابع انگلیسی

 

مقدمه

 

با این مقدمه مطلب را آغاز می­کنیم و امید است در این رهگذر، محقق توانسته باشد در بررسی و شناسایی انگیزه سفر و عوامل زمینه­ای واجتماعی تاثیر­گذار بر گردشگری شهر قصرشیرین دین خود را تاحدی ادا نماید؛ و با ارائه راهکارهایی بتواند دست­اندرکاران گردشگری شهرستان قصرشیرین را در برنامه ­ریزی خود برای توسعه گردشگری این شهرستان یاری دهد. در این پژوهش ابتدا درصدد بر آمدیم تا با ارائه مفاهیم کلیدی و تعاریف کلیدی توجه خواننده را به هدف اصلی محقق که شناسایی انگیزه سفر در مردمان قصرشیرین است جلب کنیم. در ادامه در راستای انجام پژوهش اصولی و با کیفیت از میان این مردم به طور تصادفی گروهی را انتخاب کردیم و        پرسشنامه­های مربوط به موضوع پژوهش را در اختیار آن­ها قرار دادیم تا با پر کردن سوالات ما را در رسیدن به نتیجه مطلوب یاری کنند. از آنجا که طیف گسترده­ای از افراد این پایان نامه را مطالعه می­ کنند ما سعی کردیم با ارائه تصویری جامع از ویژگی­های جغرافیایی، فرهنگی، اقتصادی و جمعیتی شهر قصرشیرین خوانندگان را با محدوده مورد مطالعه آشنا کنیم که این بخش تصاویری از جاذبه­های گردشگری شهر قصرشیرین را در بر می­گیرد. در گام بعدی اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه را با بهره گرفتن از روش­های گوناگونی چون لاندا، اسپیرمن، پیرسون و . مورد تجزیه و تحلیل قرار دادیم. در فصل پنجم این پژوهش نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آماری را با نظریه­هایی که پیرامون انگیزه­های گردشگری وجود دارند مقایسه کردیم و در آخر محقق تلاش می­ کند با ارائه راهکارها و پیشنهادات موثر و کارگشا دین خود را نسبت به آتیه گردشگری زادگاه خود به جاآورد.

 

 

 

1-1-­ بیان مسأله

 

گردشگری به فعالیتی اطلاق می­شود که زمان سفر گردشگران به و قوع می­پیوندد و در بر­گیرنده همه چیز از قبیل برنامه ریزی سفر، مسافرت به مکان مورد نظر، اقامت در آنجا، بازگشت و یادآوری خاطرات سفر بعد از بازگشت می­باشد.  همچنین فعالیت­هایی که مسافر به عنوان بخشی از سفر انجام می­دهد، نظیر خرید­های انجام شده و تعاملاتی که میان میزبان و میهمان به وجود    می­آید. خلاصه آنکه، گردشگری تمامی فعالیت­ها و تاثیراتی است که در طول سفر برای بازدیدکننده، به وقوع می­پیوندد (لامزدن[1]،  1387 : 4).

 

آن­گاه که موضوع گردشگری مطرح می­شود یکی از نخستین سوالاتی که در ذهن برنامه­ریزان این صنعت، سیاست­گذران، محققان و علاقه مندان آن شکل می­گیرد این است که مردم چرا به سفر می­روند، آن­ها چرا مقصد مشخصی را برای سفر خود انتخاب می­ کنند و انگیزه ایشان از این انتخاب چیست.

 

مطالعه­ انگیزه­های مسافران از آن رو اهمیت دارد که به برنامه­ریزان و سیاست­گزاران آن­ها اطلاع می­دهد که مقصد مطلوب گردشگران کجاست و چه ویژگی­هایی باید داشته باشد. به این ترتیب مدیریت مقاصد گردشگری خواهد توانست بازار هدف خود که بیشترین تطابق را با داشته­ها و امکانات مقصد مورد نظر دارند یافته و منابع خود را به گونه­ای مناسب در جهت پاسخگویی به نیازهای بازار هدف تجهیز نماید.

 

شناسایی انگیزه­های گردشگران به طرق مختلفی میسر است. نخستین روش مطالعه­ تاریخ سفر و بررسی انگیزه­ی گردشگران در دوران­های مختلف است. دوم، استفاده از تحلیل­های روانشناختی برای بررسی رفتار مصرف­ کنندگان گردشگری و روش سوم، انجام مطالعات بازار برای مقاصد گوناگون گردشگری است (رنجبریان و همکاران،

 

مسئله­های زمان­بندی و برنامه ­ریزی، سازگارسازی و هماهنگ کردن مجموعه ­ای از نهادها مانند رخدادها، فعالیت­ها، افراد، ابزار و دستگاه­ها، خودروها، مکان­ها و مانند این­ها در یک الگوی مکان- زمان است. در این دسته از مسئله­ها هدف این است که منابع در دسترس به بهترین روش ممکن مورد بهره ­برداری قرار گیرند و محدودیت­ها و شرایط موجود مورد توجه قرار گرفته و برآورده شوند.

 

بنابراین، لزوم در نظر گرفتن متغیر­های متناظر با دروس، اساتید، کلاس­ها، روزهای هفته و ساعات قابل برنامه ­ریزی در روز سبب می­شود که با یک مسئله­ برنامه ­ریزی ریاضی از نوع برنامه ­ریزی غیر­خطی با اعداد صحیح و با ابعاد بزرگ مواجه باشیم­که­حتی نرم­افزار­های قوی نیز نمی­توانند آن را در زمان کم حل کنند، بنابراین الگوریتم­های فرا­ابتکاری مورد توجه قرار گرفته­اند که بتوانند مسائل بهینه­سازی با ابعاد بزرگ را با زمان اجرای مناسب تا حدودی حل کنند. مبنای اجرای تحقیق حاضر، حل مسئله زمان­بندی با بهره گرفتن از تکنیک الگوریتم ژنتیک و استفاده از نرم­افزار MATLAB قرار داده شده، به صورتی که با توجه به رعایت تمام محدودیت­های مدل طراحی شده،­ برای هر درس، رشته­هایی حاوی بازه­های زمانی، تولید شده و با جریمه هر سلول درصورتی که محدودیت­ها را رعایت نکنند، تابع برازندگی برای این کروموزوم­ها محاسبه می­شود، از مزیت­های این تکنیک روش آزمون و خطا برای تغییر عملگرهای ژنتیکی است که با جستجو در فضای حل وسیع­تری به طور تصادفی با توجه به مقدار تابع برازنگی بهترین جواب­ها را در زمانی نسبتاً کوتاه تولید می­ کند. در نهایت برای چهار گروه مقطع کارشناسی ارشد دانشکده علوم­انسانی دانشگاه علم و هنر یزد، با فرض عدم محدودیت تعداد کلاس­ها، جداول زمانی دروس دانشگاهی به تفکیک آورده شده است.

 

کلمات کلیدی: مدل زمان­بندی دروس دانشگاهی- ترجیحات اساتید- الگوریتم ژنتیک- محدودیت سخت- محدودیت نرم

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                                صفحه

 

 فصل اول: کلیات. 1

 

1-1- مقدمه 2

 

1-2- بیان موضوع . 3

 

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق . 4

 

1-4- تعریف مسئله 5

 

1-5- اهداف تحقیق 6

 

1-6- سؤالات اساسی تحقیق 6

 

1-7- قلمرو تحقیق . 6

 

1-8- روش انجام تحقیق . 7

 

1-9- موارد کاربرد تحقیق . 9

 

1-10- شرح اصطلاحات و واژه­های به کار­گرفته در تحقیق . 9

 

1-11- محدودیت­های تحقیق 10

 

1-12- خلاصه و جمع­بندی . 10

 

فصل دوم: ادبیات تحقیق. 11

 

2-1-  مقدمه. 12

 

2-2-  تعاریف و مبانی نظری . 13

 

      2-2-1- برنامه ­ریزی دروس دانشگاهی . 13

 

      2-2-2- مسائل NP-complete  . 15

 

       2-2-3- روش­های بهینه­سازی. 17

 

         2-2-3-1-روش­های ریاضی(دقیق) . 17

 

         2-2-3-2- روش­های تقریبی . 18

 

      2-2-4- معرفی الگوریتم ژنتیک 21

 

          2-2-4-1- انواع الگوریتم­های ژنتیکی. 30

 

         2-2-4-2- مزایای الگوریتم­های ژنتیکی. 31

 

         2-2-4-3- محدودیت­های الگوریتم­های ژنتیکی . 32

 

        2-2-4-4- استراتژی­های برخورد با محدودیت­های ژنتیکی . 33

 

        2-2-4-5- بهبود الگوریتم­های ژنتیکی 34

 

        2-2-4-6- چند نمونه از کاربردهای الگوریتم­های ژنتیکی 34

 

2-3- پیشینه تحقیق 35

 

    2-3-1-مروری بر تاریخچه 35

 

    2-3-2- مطالعات داخلی 37

 

    2-3-3- مطالعات خارجی 44

 

 2-4- خلاصه و جمع­بندی 55

 

فصل سوم: روش تحقیق . 56

 

3-1- مقدمه . 57

 

3-2-روش تحقیق . 57

 

3-3- نوآوری­های تحقیق. 58

 

3-4- جامعه و نمونه آماری. 58

 

3-5- اطلاعات کلی مورد نیاز در مسائل برنامه ­ریزی دروس دانشگاهی 59

 

3-6- معرفی محدودیت­های سخت و نرم در مسائل بهینه­سازی 60

 

3-7- مفروضات کلی مسائل برنامه ­ریزی دروس دانشگاهی . 61

 

3-8- تعریف کلی مسئله برنامه ­ریزی دروس دانشگاهی 63

 

3-9- تعریف مدل پیشنهادی مسئله برنامه ­ریزی دروس دانشگاهی  . 65

 

3-10- روش­های حل مدل پیشنهادی مسئله برنامه ­ریزی دروس دانشگاهی 68

 

    3-10-1- الگوریتم­های ژنتیک . 68

 

    3-10-2- شبه کد الگوریتم در مدل پیشنهادی 69

 

    3 -10-3- تابع برازندگی و عملگرهای ژنتیکی 71

 

3-11- معرفی نرم افزار 72

 

3-12-خلاصه و جمع­بندی 72

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ ها . 73

 

4-1- مقدمه. 74

 

4-2- بیان مسئله 74

 

4-3- نمایش ریاضی مدل پیشنهادی مسئله برنامه ­ریزی دروس دانشگاهی . 75

 

  4-3-1-تابع هدف مدل اول    75

 

  4-3-2- محدودیت­های مدل اول 77

 

  4-3-3- مدل دوم 81

 

4-4- نتایج حل مدل پیشنهادی مسئله برنامه ­ریزی دروس دانشگاهی . 83

 

4-5- خلاصه و جمع­بندی . 102

 

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهاد­ها 103

 

5-1- مقدمه 104

 

5-2- نتیجه­گیری. 104

 

5-3- پیشنهاد­­ها 107

 

  5 -3- 1- پیشنهاد­های کاربردی 107

 

  5-3- 2- پیشنهاد­ها برای تحقیقات آتی 108

 

پیوست­ها . 109

 

پیوست (الف)- جدول ترجیحات اساتید. 110

 

پیوست (ب)- کد نوشته شده در نرم­افزار، برای گروهی با همه محدودیت­ها. 111

 

 فهرست مراجع 117

 

مقدمه

 

مسئله­های زمان­بندی و برنامه ­ریزی، سازگارسازی و هماهنگ نمودن مجموعه ­ای از نهاد­ها مانند رخدادها، فعالیت­ها، افراد، ابزار و دستگاه­ها، خودروها، مکان­ها و مانند این­ها در یک الگوی مکان- زمان است. در این دسته از مسئله­ها هدف این است که منابع در دسترس به بهترین روش ممکن مورد بهره ­برداری قرار گیرند و محدودیت­ها و شرایط موجود مورد توجه قرار گرفته و برآورده شوند (مسعودیان و استکی، 1388). مسائل زمان­بندی ماهیتاً مسائل پویایی بوده و لحاظ نمودن انواع انعطاف پذیری­ها منجر به رفع مشکلات گلوگاهی، بهبود عملکرد سیستم و ایجاد مزیت رقابتی می­شوند (نهاوندی و عباسیان، 1389). زمان­بندی کلاس­ها در سطح دانشگاه بسیار پیچیده است، این بدان علت است که در زمان­بندی کلاس­های دانشگاه، عامل­های زیادی اثرگذار هستند و شمار و انواع زیادی از محدودیت­ها نیز باید برآورده شوند (بابایی زاده، 1390).

 

در این مسئله­ها سعی بر این است که مجموعه ­ای از منابع معین، متشکل از کلاس­ها، اساتید دروس تحت شرایط خاص به مجموعه ­ای از ساعت­های درسی اختصاص یابد. بنابراین، لزوم در نظر گرفتن متغیر­های متناظر با دروس، اساتید، کلاس­ها، روزهای هفته و ساعات قابل برنامه ­ریزی در روز سبب می­شود که با یک مسئله برنامه ­ریزی ریاضی از نوع برنامه ­ریزی غیر­خطی صفر و یک مواجه باشیم که حتی نرم افزار­های قوی نیز نمی­توانند آن را در زمان کم حل کنند، بنابراین الگوریتم­های فراابتکاری مورد توجه قرار گرفته­اند که بتوانند مسائل بهینه­سازی با ابعاد بزرگ را با زمان اجرای مناسب تا حدودی حل کنند (خلیلی و منصورزاده، 1385).

 

از میان الگوریتم­های فرا­ابتکاری الگوریتم ژنتیک یکی از قوی­ترین و پرکاربرد­ترین الگوریتم­ها در مسائل جستجو و بهینه­سازی است. یکی از دلایل محبوبیت الگوریتم­های ژنتیکی عدم نیاز به مدل ریاضی سطح بالا و پیشرفته می­باشد، این الگوریتم­ها از قانون تکامل پیروی می­ کنند. عمل تکامل توسط آمیزش کروموزوم­ها و عمل جهش بر روی آن­ها انجام می­شود و کروموزوم­هایی که دارای برازندگی بیشتری هستند شانس بیشتری برای انتقال به نسل­های بعد را دارند (مسعودیان و استکی، 1388).

 

1-2- بیان موضوع

 

با توجه به تعداد روزافزون دانشجویان، رشته­های جدید، کمبود کلاس­ها، اتاق­های کنفرانس و آزمایشگاه­ها و تعداد رو به افزایش درس­های ارائه شده برای دانشجویان، برنامه ­ریزی با محدودیت­های بسیاری برای ساخت یک جدول مناسب مواجه خواهد بود (مسعودیان و استکی، 1388).

 

از این رو انتخاب این موضوع با توجه به محدودیت­های بسیار زیاد،  به جهت استفاده صحیح از منابع مختلف موجود در دانشگاه­ها و مراکز آموزشی از اهمیت خاصی برخوردار است.

 

 این پژوهش با توجه به موارد اشاره شده فوق و افزایش تعداد رشته­ها و دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد پذیرفته شده در هر نیمسال تحصیلی در دانشگاه علم و هنر یزد، با ارائه یک مدل ریاضی و حل آن با بهره گرفتن از الگوریتم ژنتیک سعی در تحقق اهداف موجود در مسئله زمان­بندی دارد.

 

مسئله برنامه ­ریزی دروس دانشگاهی از جمله مسائل NP-hard است که به لحاظ تاثیر عوامل بسیار و وجود محدودیت­های مختلف از مشهورترین مسائل بهینه­سازی است (راستگارامینی، 1391). یکی از دسته­های خاص مسائل زمان بندی را جدول­بندی زمانی می­نامند. جدول­بندی زمانی، در واقع زمان­بندی مجموعه ­ای از رویدادهای هم­پیوند، در کم­ترین بازه­های زمانی است به گونه­ای که منابع مورد نیاز، همزمان توسط بیش از یک رویداد استفاده نشوند (دتین و همکاران، 2009.م).

 

در این مسئله سعی بر این است که مجموعه ­ای از منابع معین، متشکل از کلاس­ها، اساتید و دروس تحت شرایط خاص به مجموعه ­ای از ساعت­های درسی اختصاص یابد (خلیلی و منصورزاده، 1385). با توجه به توضیحات و پیچیدگی مسئله، روش­های مختلفی برای حل این مسئله در مقالات مختلف پیشنهاد شده است (غافری، 1387)، مانند برنامه ­ریزی­های خودکار (باشی زاده، 1391) و در نظرگیری معیار­های ارزیابی نظیر ترجیحات اساتید ­(­اولویت زمانی و اولویت درسی­) و رعایت محدودیت­هایی مانند تعداد ظرفیت کلاس­ها می­باشد (راستگار­امینی، 1391).

 

در مسئله زمان­بندی کلاس­های دانشگاه، این محدودیت­ها به دو دسته محدودیت­های سخت و محدودیت­های نرم گروه بندی می­شوند. محدودیت­های سخت، محدودیت­هایی هستند که در هر زمان­بندی، باید رعایت شوند. اگر یک زمان­بندی، این دسته از محدودیت­ها را نقض کند، آن زمان­بندی پذیرفتنی نخواهد بود. هر چه این محدودیت­ها بیشتر برآورده شوند، زمان­بندی به دست آمده از مطلوبیت بیشتری برخوردار خواهد بود (بابایی زاده، 1390).

 

الگوریتم ژنتیک یکی از قوی­ترین و پرکاربردترین الگوریتم­ها در مسائل جستجو و بهینه­سازی است. یکی از دلایل محبوبیت الگوریتم­های ژنتیکی عدم نیاز به مدل ریاضی سطح بالا و پیشرفته می­باشد، این الگوریتم­ها از قانون تکامل پیروی می­ کنند. عمل تکامل توسط آمیزش کروموزوم­ها و عمل جهش بر روی آنها انجام می­شود و کروموزوم­هایی که دارای برازندگی بیشتری هستند، شانس بیشتری برای انتقال به نسل­های بعد را دارند یکی از دلایل محبوبیت الگوریتم­های ژنتیکی عدم نیاز به مدل ریاضی سطح بالا و پیشرفته می­باشد (مسعودیان و استکی، 1388). این الگوریتم­ها بر روی یک سری از جواب­های مسئله، به امید به دست آوردن جواب­های بهتر، قانون بقای بهترین را اعمال می­ کند. در هر نسل به کمک فرایند انتخابی متناسب با ارزش جواب­ها و تولید مثل جواب­های انتخاب شده به کمک عملگرهایی که از ژنتیک طبیعی تقلید شده ­اند، تقریباً جواب­های بهتری از جواب نهایی به دست می­آید (باوی و صالحی، 1389).  

 

 1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق

 

مسئله زمان­بندی کلاس­های دانشگاه، چالشی جدی برای مدیران دانشگاهی در هر نیم­سال تحصیلی است، زیرا در این­گونه مسائل با محدودیت­های فراوانی مواجه خواهیم

 

طریق پیمایش و مشاهده جمع‌آوری گردید. جامعه‌ی آماری تحقیق، گردشگران بازدیدکننده از شهر قم در سال 1393 می‌باشند و به منظور نمونه‌گیری، از روش نمونه‌گیری در دسترس استفاده شده است.

 

نتیجه اینکه بین امکانات تفریحی و افزایش مدت توقف گردشگران در قم رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. متغیر مستقل تأثیرگذار بر افزایش مدت توقف گردشگران در قم، امکانات تفریحی می‌باشد که مصادیق بارز آن عبارتست از: مراکز خرید، بوستان و پارک جنگلی، دریاچه مصنوعی، پارک آبی و شهر بازی. در پایان نیز بر اساس نتایج بدست آمده، راهبردهایی پیرامون توسعه امکانات تفریحی و افزایش مدت زمان اقامت گردشگران در شهر قم پیشنهاد شده است.

 

واژگان کلیدی: گردشگری، گردشگر، امکانات تفریحی، مدت توقف گردشگران، شهر قم

 

 

 

فهرست مطالب

 

 عنوان                                                                                                                                                              صفحه

 

 فصل اول مقدمه و کلیات    1

 

1ـ1ـ مقدمه. 2

 

1ـ2ـ بیان مسأله. 4

 

1ـ3ـ ادبیات تحقیق (پیشینه داخلی و خارجی پژوهش). 8

 

1ـ3ـ1ـ پیشینه داخلی پژوهش 8

 

1ـ3ـ2ـ پیشینه خارجی پژوهش 9

 

1ـ4ـ اهمیت و ضرورت تحقیق 10

 

1ـ5ـ اهداف تحقیق 11

 

1ـ5ـ1ـ هدف اصلی: 11

 

1ـ5ـ2ـ اهداف فرعی: 11

 

1ـ6ـ سوالات و فرضیه‌های تحقیق 12

 

1ـ6ـ1ـ سوال اصلی تحقیق: 12

 

1ـ6ـ2ـ سؤالات فرعی تحقیق: 12

 

1ـ6ـ3ـ فرضیه اصلی تحقیق: 12

 

1ـ6ـ4ـ فرضیات فرعی تحقیق: 12

 

1ـ7ـ الگوی مفهومی تحقیق (بیان متغیرها و نوع رابطه آنها). 13

 

1ـ7ـ1ـ متغیر مستقل 13

 

1ـ7ـ1ـ1ـ امکانات تفریحی 13

 

1ـ7ـ2ـ متغیر وابسته. 15

 

1ـ7ـ2ـ1ـ مدت توقف گردشگران 15

 

1ـ8ـ نوع تحقیق، قلمرو زمانی و مکانی آن 16

 

1ـ8ـ1ـ نوع تحقیق 16

 

1ـ8ـ2ـ قلمرو زمانی تحقیق 16

 

1ـ8ـ3ـ قلمرو مکانی تحقیق 16

 

1ـ9ـ روش تحقیق (جامعه آماری، روش‌های جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها). 16

 

1ـ9ـ1ـ روش‌شناسی تحقیق 16

 

1ـ9ـ2ـ جامعه آماری 17

 

1ـ9ـ3ـ واحد تحلیل، نحوه‌ی تعیین حجم نمونه و روش نمونه‌گیری 17

 

1ـ9ـ4ـ روش و ابزار جمع‌آوری اطلاعات. 18

 

1ـ9ـ5ـ روش تجزیه و تحلیل اطلاعات و مدل‌های آماری مورد استفاده. 18

 

1ـ9ـ6ـ روایی و اعتبار ابزار اندازه‌گیری 18

 

1ـ10ـ مشکلات و محدودیت‌های احتمالی تحقیق 19

 

1ـ11ـ امکانات، تجهیزات و هزینه‌های تحقیق 19

 

1ـ11ـ1ـ امکانات و تجهیزات. 19

 

1ـ11ـ2ـ هزینه‌های تحقیق 19

 

1ـ12ـ تعریف واژه‌های کلیدی (نظری – عملیاتی). 20

 

1ـ12ـ1ـ گردشگری 20

 

1ـ12ـ2ـ گردشگر. 20

 

1ـ12ـ3ـ تفریح 20

 

1ـ12ـ4ـ مدت توقف گردشگر. 21

 

1ـ13ـ مراحل و زمان‌بندی پژوهش 21

 

 فصل دوم مبانی نظری    22

 

2ـ1ـ مقدمه. 23

 

2ـ2ـ گردشگری 23

 

2ـ3ـ گردشگر. 26

 

2ـ4ـ تفریح 26

 

2ـ5ـ جاذبه‌های گردشگری 28

 

2ـ5ـ1ـ جاذبه‌های طبیعی 28

 

2ـ5ـ2ـ جاذبه‌های دست‌ساز. 29

 

2ـ6ـ گردشگری شهری 31

 

2ـ7ـ گردشگری مذهبی 33

 

2ـ8ـ امکانات تفریحی 34

 

2ـ8ـ1ـ ضرورت و اهمیت امکانات تفریحی 34

 

2ـ8ـ2ـ انواع امکانات تفریحی 35

 

2ـ8ـ2ـ1ـ مراکز خرید. 35

 

2ـ8ـ2ـ2ـ پارک آبی 37

 

2ـ8ـ2ـ3ـ فضای سبز و پارک جنگلی 39

 

2ـ8ـ2ـ4ـ دریاچه مصنوعی 43

 

2ـ8ـ2ـ5ـ شهربازی 43

 

2ـ8ـ3ـ جایگاه امکانات تفریحی در گردشگری 44

 

2ـ8ـ4ـ امکانات تفریحی گردشگری در برخی شهرهای ایران و جهان 46

 

2ـ9ـ توقف گردشگران 49

 

2ـ9ـ1ـ متوسط مدت اقامت. 49

 

2ـ9ـ2ـ مجموع نفر شب اقامت. 49

 

2ـ9ـ3ـ تحقیقات انجام‌شده در مورد مدت اقامت گردشگران 50

 

2ـ9ـ4ـ عوامل مؤثر بر توقف بیشتر گردشگران در مناطق گردشگری 52

 

2ـ10ـ معرفی شهر قم 53

 

2ـ10ـ1ـ موقعیت جغرافیایی 54

 

2ـ10ـ2ـ ویژگی‌های جمعیتی 55

 

2ـ10ـ2ـ1ـ ساخت جنسی و سنی جمعیت 56

 

2ـ10ـ3ـ اقلیم 59

 

2ـ10ـ3ـ1ـ دما 59

 

2ـ10ـ3ـ2ـ بارندگی 60

 

2ـ10ـ3ـ3ـ روزهای یخبندان 60

 

2ـ10ـ3ـ4ـ رطوبت نسبی 60

 

2ـ10ـ3ـ5ـ پوشش گیاهی 61

 

2ـ10ـ4ـ زبان 63

 

2ـ10ـ5ـ وضعیت اقتصادی و اشتغال 63

 

2ـ10ـ5ـ1ـ اشتغال و بی‌کاری 63

 

2ـ10ـ5ـ2ـ تورم. 63

 

2ـ10ـ6ـ ویژگی‌های فرهنگی 64

 

2ـ10ـ6ـ1ـ آیین‌ها و آداب و رسوم مردم. 64

 

2ـ10ـ6ـ2ـ پوشاک مردم قم. 65

 

2ـ10ـ7ـ صنایع دستی 66

 

2ـ10ـ8ـ سوغات. 69

 

2ـ10ـ9ـ مراکز خرید شهر قم 70

 

2ـ10ـ10ـ بوستان‌ها و پارک‌های شهر قم 73

 

2ـ10ـ11ـ دریاچه مصنوعی شهر قم 76

 

2ـ10ـ12ـ پارک آبی شهر قم 77

 

2ـ10ـ13ـ شهر بازی شهر قم 77

 

 فصل سوم روش پژوهش     78

 

3ـ1ـ مقدمه. 79

 

3ـ2ـ روش تحقیق 79

 

3ـ3ـ ابزارها و شیوه‌های گردآوری اطلاعات. 80

 

3ـ4ـ پژوهش‌های میدانی 81

 

3ـ5ـ جامعه‌ی آماری و برآورد حجم نمونه. 81

 

3ـ6ـ اعتباریابی ابزار تحقیق 83

 

3ـ6ـ1ـ (روایی ابزار تحقیق). 83

 

زیرساختی (که شامل تکنولوژی، منابع انسانی، منابع کسب‌وکار، فرهنگ و مدیریت دانش و یادگیری می‌شود) و مشتری‌ (که شامل مشتری‌مداری، متمایزسازی مشتری و درک متقابل با مشتری می‌شود)، در بالا بردن کیفیت اطلاعات در سیستم‌های مدیریت ارتباط با مشتری می‌تواند به عنوان ابزاری مفید در جهت تخصیص هر چه بهتر منابع برای سازمان‌ها و به خصوص بانک‌ها بکار گرفته شود. بنابراین، هدف از این پژوهش بررسی نقش قابلیت‌های زیرساختی و مشتری‌ در بالا بردن کیفیت اطلاعات در سیستم‌های CRM در سیستم بانکی می‌باشد. بدین منظور با مطالعه ادبیات تحقیق پرسشنامه‌ای در قالب 5 سازه اصلی با 57 سؤال طراحی شد و  بین مدیران و کارشناسان شعب بانک ملی شهر شیراز توزیع گردید. به‌منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها ابتدا پایایی و روایی هریک از سازه‌های مدل تحقیق مورد بررسی قرار گرفت، سپس با بهره گرفتن از تحلیل مسیر بوسیله معادلات ساختاری، مدل مفهومی تحقیق برازش گردید. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که قابلیت‌های زیرساختی به طور مستقیم بر عملکرد کلی بانک و کیفیت اطلاعات مشتری،  قابلیت‌های مشتری بر عملکرد ارتباط با مشتری و همچنین کیفیت اطلاعات مشتری بر عملکرد ارتباط با مشتری و عملکرد کلی بانک تأثیر مثبت می‌گذارد.

 

کلمات کلیدی: قابلیت‌های زیرساختی، قابلیت‌های مشتری، کیفیت اطلاعات مشتری، عملکرد ارتباط با مشتری، عملکرد کلی بانک، سیستم‌های مدیریت ارتباط با مشتری.

 

   فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                                                             صفحه

 

فصل اول: کلیات. 1

 

1-1-مقدمه. 2

 

1-2-بیان مسئله. 2

 

1-3-اهداف تحقیق 4

 

1-4-ضرورت تحقیق 5

 

1-5-قلمرو تحقیق 6

 

1-6-فرضیات تحقیق 6

 

1-7-سؤالات پژوهشی 7

 

1-8-تعریف کلمات کلیدی 7

 

1-8-1-مدیریت ارتباط با مشتری 7

 

1-8-2-قابلیت‌های زیرساختی 8

 

     1-8-2-1-تکنولوژی 8

 

    1-8-2-2-منابع کسب و کار. 9

 

    1-8-2-3-منابع انسانی 9

 

    1-8-2-4-فرهنگ 9

 

    1-8-2- 5-مدیریت دانش و یادگیری 10

 

1-8-3-قابلیت‌های مشتری 10

 

   1-8-3-1- مشتری‌مداری 10

 

   1-8-3-2- درک متقابل با مشتری 10

 

   1-8-3-3-متمایزسازی مشتریان 10

 

1-8-4-کیفیت اطلاعات. 12

 

  1-8-4-1-کیفیت اطلاعات  مشتری. 12

 

 

 

1-8-5-عملکرد کلی سازمان 12

 

1-9-فصل‌بندی تحقیق 13

 

فصل دوم: ادبیات تحقیق و مبانی نظری. 14

 

2-1-مقدمه. 15

 

2-2-مدیریت ارتباط با مشتری 16

 

2-2-1- فلسفه مدیریت ارتباط با مشتری 16

 

2-2-2- تعاریف مدیریت ارتباط با مشتری 16

 

2-2-3- تقسیم‌بندی مدیریت ارتباط با مشتری 19

 

  2-2-3-1-بخش مدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی 19

 

    2-2-3-1-1- اهداف مدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی 19

 

    2-2-3-1-2- شاخه‌های مدیریت ارتباط با مشتری عملیاتی 19

 

  2-2-3-2-بخش مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی 19

 

    2-2-3-2-1- اهداف مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی 19

 

    2-2-3-2-2-ویژگی‌های مدیریت ارتباط با مشتری تحلیلی 20

 

 2-2-3-3-بخش مدیریت ارتباط با مشتری مشارکتی 21

 

   2-2-3-3-1- اهداف مدیریت ارتباط با مشتری مشارکتی 21

 

   2-2-3-3-2-مزایای مدیریت ارتباط با مشتری مشارکتی 21

 

2-2-4-ضرورت، ویژگی‌ها و مزایای  به‌کارگیری مدیریت ارتباط با مشتری 21

 

2-2-5-اهداف مدیریت ارتباط با مشتری 23

 

2-2-6-عوامل کلیدی موفقیت مدیریت ارتباط با مشتری 25

 

2-2-7-چالش‌های مدیریت ارتباط با مشتری 26

 

2-3-قابلیت‌های زیرساختی 26

 

2-3-1-تکنولوژی 28

 

  2-3-1-1-مزیت‌های استفاده از فناوری اطلاعات در CRM 31

 

 

 

2-3-2-منابع کسب‌وکار. 31

 

2-3-3-منابع انسانی 34

 

  2-3-3-1-عوامل مهم انسانی در بانک 34

 

2-3-4-فرهنگ 38

 

2-3-5-مدیریت دانش و یادگیری 39

 

2-4-قابلیت‌های مشتری 40

 

2-4-1-مشتری‌مداری 41

 

  2-4-1-1-لزوم مشتر‌ی‌مداری 41

 

2-4-2-درک متقابل با مشتری 42

 

2-4-3-متمایزسازی مشتریان 44

 

2-5-کیفیت اطلاعات 45

 

2-5-1-کیفیت اطلاعات مشتری 47

 

2-6-عملکرد کلی سازمان 48

 

2-7-پیشینه تحقیق 50

 

2-7-1-مطالعات داخلی 50

 

2-7-2-مطالعات خارجی 55

 

2-8-جمع‌بندی 59

 

فصل سوم: روش تحقیق. 60

 

3-1-مقدمه. 61

 

3-2-روش تحقیق 61

 

3-3-فرضیه‌ها و مدل مفهومی تحقیق 62

 

3-4-جامعه آماری 63

 

3-5-تعیین حجم نمونه و روش نمونه‌گیری 64

 

3-6-ابزار گردآوری داده‌ها 65

 

3-7-روایی و پایایی ابزار پژوهش 68

 

3-7-1-روایی 68

 

3-7-2-پایایی 69

 

3-8-ابزارها، روش‌ها و تکنیک‌های آماری مورد استفاده برای تجزیه و تحلیل داده‌ها 70

 

3-8-1-ضریب آلفای کرونباخ 70

 

3-8-2-شاخص KMO و آزمون بارتلت. 71

 

  3-8-2-1-شاخص KMO. 71

 

  3-8-2-2- آزمون بارتلت. 71

 

3-8-3-مدل‌یابی معادلات ساختاری (SEM). 72

 

  3-8-3-1-تحلیل عاملی 72

 

  3-8-3-2-تحلیل عاملی تأییدی 75

 

3-8-4-تحلیل مسیر برقراری روابط علّی در مدل 75

 

3-8-5-برازندگی مدل 76

 

  3-8-5-1-شاخصهای مطلق 77

 

  3-8-5-2-شاخصهای نسبی 77

 

  3-8-5-3-شاخصهای تعدیل یافته. 76

 

3-9-همبستگی و رگرسیون 79

 

3-10-جمع‌بندی 81

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌ها. 82

 

4-1- مقدمه. 83

 

4-2- توصیف متغیرهای جمعیت‌شناحتی 83

 

4-3-پایایی پرسشنامه تحقیق 86

 

4-4- روایی پرسشنامه. 87

 

4-4-1- قابلیت‌های زیرساختی 87

 

  4-4-1-1- متغیر تکنولوژی 88

 

  4-4-1-2- سازه منابع انسانی 90

 

پژوهش که به‌صورت توصیفی- تحلیلی صورت گرفته، نگارنده به این سؤال پاسخ می‌دهد که ظهور پیکارجویان به‌ویژه دولت اسلامی عراق و شام (داعش) در عراق چه تأثیری بر محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران خواهد داشت؟ بنابراین با توضیح و تحلیل مبحث خشونت، چهارچوب‌ها و اصول آن مبانی نظری را آغاز و عنوان می‌شود که خشونت در افکار و دید جنبش‌ها خصوصاً جنبش‌های اسلامی چگونه بوده و چگونه به کشورهای دیگر سرایت می‌کند. لذا با فصل تأثیرات بحران عراق بر منطقه خاورمیانه پیش می‌رود تا به فصل اصلی که تأثیرات حضور پیکارجویان در منطقه بر امنیت جمهوری اسلامی است می‌رسد. در این مسیر فرضیه پایان‌نامه که مبتنی برتاثیرگذاری فعالیت گروه‌های معارض به‌ویژه داعش بر محیط امنیتی ایران از طریق فعال کردن شکاف‌های مذهبی و قومی در ایران و منطقه است، تایید می‌گردد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این گروه‌ها در دو سطح بر ایران تاثیر می­گذارند؛ یکی، امنیت مرزی و فعال کردن شکاف‌های مذهبی در درون خاک سرزمینی ایران، به‌ویژه شکاف‌های مذهبی که مبتنی بر شکاف‌های قومی نیز می‌باشند و دیگری تأثیر ایدئولوژیک ایران در منطقه که برخی از آن به نام هلال شیعه یاد می‌کنند.

 

 واژگان کلیدی: پیکارجویان، امنیت ملی، داعش، عراق، جمهوری اسلامی ایران.

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                     صفحه

 

فصل اول: کلیات .1

 

           الف: بیان مسئله.2

 

           ب: سؤال اصلی و سؤال فرعی4

 

           ج: اهمیت و ضرورت انجام تحقیق.5

 

           د: پیشینه موضوع .6

 

           ه: فرضیه تحقیق.12

 

           و: بیان مفاهیم اصلی تحقیق.12

 

           ز: روش تحقیق و روش جمع‌آوری اطلاعات16

 

          ک: محدوده زمانی و مکانی تحقیق.16

 

           ل: سازمان‌دهی تحقیق16

 

فصل دوم: خشونت و تسری آن .18

 

مقدمه19

 

مبحث اول: خشونت .20          

 

           گفتار اول: انواع خشونت.22

 

           گفتار دوم: خشونت فرقه‌ای.25

 

           گفتارسوم:  خشونت‌های قومی.27

 

           گفتار چهارم: تحولات جدید و خشونت درحرکت‌های اسلامی.28

 

           گفتار پنجم: انواع خشونت درجنبش‌های اسلامی33

 

           گفتار ششم: خشونت فرقه‌ای دولت اسلامی عراق و شام.39

 

مبحث دوم: تسری یافتن خشونت در مناطق دیگر.42

 

 

هـ
مدل خشونت44

 

نتیجه‌گیری.45

 

فصل سوم: بحران عراق و محیط امنیتی خاورمیانه.47

 

مقدمه48

 

مبحث اول: بحران‌های عراق 50

 

             گفتار اول: بحران‌های قومی عراق.51

 

             گفتار دوم: بحران ایدئولوژیک عراق60

 

             گفتار سوم: بحران ایدئولوژیک عراق و دولت اسلامی عراق و شام (داعش).65

 

مبحث دوم: تأثیرگذاری بحران‌های عراق بر محیط منطقه خاورمیانه .74

 

            گفتار اول: ترکیه75

 

             گفتار دوم: سوریه.82

 

             گفتار سوم: اردن84

 

             گفتار چهارم: کردها.84

 

             گفتار پنجم: کشورهای حوزه همکاری خلیج‌فارس88

 

نتیجه‌گیری 90

 

فصل چهارم: بحران عراق و محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران. 92

 

مقدمه.93

 

مبحث اول: بحران عراق و خشونت فرقه­ ای در ایران94

 

             گفتار اول: تسری خشونت فرقه­ ای در ایران و نقش متغیرهای داخلی95

 

             گفتار دوم: بحران فرقه­ ای و ایدئولوژیک در مرزهای شرقی ایران.97

 

             گفتار سوم: سرایت بحران‌های فرقه­ ای به ایران و تهدید امنیت ملی102

 

مبحث دوم: بحران‌ عراق و خشونت قومی در ایران108

 

             گفتار اول: قومیت ترک و تأثیرات امنیتی آن‌ها.108

 

             گفتار دوم: قومیت کرد و تأثیرات امنیتی آن‌ها109

 

             گفتار سوم: قومیت لر و تأثیرات امنیتی آن‌ها110

 

             گفتار چهارم: قومیت بلوچ و تأثیرات امنیتی آن‌ها111

 

            گفتار پنجم: قومیت عرب و تأثیرات امنیتی آن‌ها.113

 

مبحث سوم: ایران و مبارزه با بحران عراق.115

 

         گفتار اول: تأثیر فعالیت‌های داعش در عراق بر امنیت ملی ایران.116

 

         گفتار دوم: تهدیدات داعش بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران118

 

             گفتار سوم: نقش ایران در شکست داعش121          

 

          گفتار چهارم: نقش سپاه پاسداران ایران در مبارزه با پیکارجویان معارض در عراق و سوریه.124

 

نتیجه‌گیری.133

 

نتیجه‌گیری کلی.135

 

منابع142

 

چکیده و صفحه عنوان به انگلیسی.151

 

الف: بیان مسئله

 

تأمین امنیت و راه‌های دستیابی به آن ازجمله  سنگ بناهای شکل‌گیری واحدهای سیاسی از نگاه تاریخی بوده است. تا از این طریق اعضای جوامع مذکور  بتوانند به کمک همدیگر به مهم‌ترین نیازشان ‌که تأمین امنیت است دست یابند. بدین‌سان مفهومی تحت عنوان امنیت ملی در ادبیات سیاسی شکل گرفت که از عوامل مختلفی تأثیر می‌پذیرد. این باعث پیچیده شدن این مفهوم گردیده است. این مفهوم ابعاد اقتصادی؛ حقوقی، اجتماعی و سیاسی را در برمی‌گیرد. هر کشوری نیز سعی کرده عناصر تأثیرگذار بر آن را تبیین کند تا بتواند این کارکرد را که ازجمله کارکردهای کلاسیک دولت‌هاست به‌خوبی انجام دهد.

 

بیش از دو دهه است که در ادبیات سیاسی ایران نیز این موضوع اهمیت یافته که عناصر مختلفی در آن دخیل بوده است. ازجمله این عناصر گروه‌های قومی و مذهبی است که در مرزهای کشور مستقر هستند و براثر تداخل قومیتی و یا هویتی با برخی گروه‌های قومی و مذهبی در مرزها همواره برخی تهدیدات امنیتی در طول تاریخ برای کشور به وجود آورده‌اند. دو خطر مهمی که هم‌اکنون امنیت ملی ایران را تهدیدی می‌کند بحران‌های قومی و ظهور برخی گروه‌های ایدئولوژیک تندرو در کنار مرزهای کشور است. محور عملیاتی این گروه‌ها بیشتر در کشور عراق است. این کشور هم‌اکنون به محل رقابت برخی کشورها برای ایجاد تهدید علیه ایران تبدیل‌شده است.

 

آنچه در جامعه عراق و تا این اواخر وجود دارد وضعیت ناامنی مفرط است. چالش امنیتی عراق بحران‌های سیاسی و ایدئولوژیکی ایجاد می‌کند که باعث حساسیت ایران در حوزه امنیتی خود می‌شود. جمهوری اسلامی ایران کشوری با قومیت‌ها و مذاهب و گرایش‌های ایدئولوژیکی خاص و تقریباً مشترک و تأثیرگذار با اتفاقات و بحران‌های منطقه‌ای می‌باشد و این تأثیرگذاری از کشور عراق بیشتر خود را نشان می‌دهد. گروه‌های سنی حاضر در مناطق مرزی ایران و خصوصاً در مرز عراق باعث حساسیت فوق‌العاده‌ای برای دو کشور شده که ظهور پیکارجویان معارض جدید در عراق تبیین و تحلیل بیشتر این مسئله را موجب شده است. اگر بخواهیم بحران‌های ایجادشده در این دو کشور را بررسی کنیم باید سابقه تاریخی بحران‌های ناشی از عراق و سرایت آن به ایران نیز مورد تحلیل قرار گیرد.

 

اختلافات ایران و عراق سابقه‌ای طولانی دارد و ریشه درزمانی داشت که هنوز کشوری به نام عراق تشکیل نشده بود و سرزمینی که اکنون با نام عراق شناخته می‌شود جزئی از امپراتوری عثمانی بود. اختلافات ایران و عثمانی در طول چهار قرن همچنان پابرجا بود تا اینکه پس از جنگ جهانی اول با تجزیه امپراتوری عثمانی و تشکیل دولت عراق منازعات و اختلافات ایران و عثمانی به اختلافات و  منازعات ایران و عراق بدل شد. در دوره عثمانی منازعات بیشتر ابعاد مذهبی و ایدئولوژیک داشت و چهار جنگ بزرگ ایدئولوژیکی را با صفویه شیعی رقم زد و تنها قراردادهای صلح استانبول و زهاب نظم پایداری را برای چند دهه بین دو کشور ایجاد کرد که با تزلزل حکومت در ایران این نظم فروپاشید؛ بنابراین این جنگ‌ها تا جنگ جهانی اول و اشغال قسمت­های محدودی از ایران، توسط عثمان‌ها در غرب نیز ادامه یافت و تنها با فروپاشی عثمانی برای یک قرن کمرنگ گردید و بحران قومی جایگزین آن شد.  بحران ایدئولوژیک موجب شد خطوط مرزی دو کشور تا بعد از جنگ جهانی اول نهایی نگردد.

 

تشکیل دولت عراق با قیمومیت انگلستان  مسئله‌ای بود که نه‌تنها موارد و مسائل متنازع‌فیه را کاهش نداد بلکه به‌نوبه خود تولید مسائل و مشکلاتی دیگری را موجب شد. عراق بر مبنای ناسیونالیسم قومی تأسیس شد و امپراتوری عثمانی فروپاشید. اقلیتی سنی مذهب نیز با حمایت انگلستان بر عراق حاکم گشت.  اولین مسئله‌ای که از این رهگذر پدید آمد اخراج علمای شیعه ایرانی مقیم عراق به علت برپایی و رهبری انقلابی ضد استعماری در کشور عراق بود. توضیح اینکه علمای شیعه که به‌هیچ‌وجه تاب تحمل استیلای بیگانه را نداشتند پس از جنگ جهانی اول که استعمار انگلستان قیمومیت عراق را به‌عنوان غنیمتی جنگی به چنگ آورده بود، فتوای جهاد صادر و علیه انگلیس‌ها به پا خاستند. بدیهی بود انگلیسی‌ها نیز برای تحکیم استیلای خود بر عراق، وجود علمای مخالف را برنتافته اقدام به اخراج آن‌ها نمودند. لذا دولت و ملت ایران به‌شدت به این اقدام اعتراض نموده و روابط دو کشور به تیرگی گرایید.

 

با تغییر در نظم منطقه‌ای خاورمیانه و تأسیس حکومت‌های ملی و دولت‌های عرفی و حمایت انگلستان از هر دو کشور ایران و عراق و تصمیم دولت‌های این دو کشور برای واگذاری توسعه‌طلبی ارضی به‌تدریج اختلافات دو کشور کمرنگ شد و پیمان سعدآباد باعث همکاری دو کشور در حوزه‌ای امنیتی و تجاری گشت و پیمان بغداد در سال 1334 پیوندهای امنیتی منطقه‌ای دو کشور را گسترش داد. لیکن ناگهان با شکل‌گیری دولت‌های انقلابی با مرام سوسیالیستی و تأکید بر پان‌عربیسم منطقه‌ای در سال 1338 روابط دو کشور تیره شد و عراق درصدد بهره‌گیری از پان‌عربیسم منطقه‌ای برای اخلال در امنیت ملی ایران برآمد. بحران مزبور حتی در پیمان الجزایر سال 1353 حل نشد و با انقلاب اسلامی و تلاقی بحران قومی و ایدئولوژیک تشدید شد که باعث تحمیل طولانی‌ترین جنگ منطقه‌ای توسط عراق علیه ایران با حمایت کشورهای عربی منطقه و ساختار نظام بین‌الملل گردید. روابط پرتضاد دو کشور پس از جنگ ادامه یافت و بعد از سقوط صدام توسط ایالات‌متحده و هم‌پیمانانش فرصتی برای همکاری دو کشور فراهم گشت. شیعیان به‌تناسب اکثریت خود ساختار سیاسی را به دست گرفتند و روابط دو کشور به سمت ایجاد متحدانی استراتژیک در حوزه سیاسی و اقتصادی پیش رفت. ساختار نظام جهانی و سیستم تابع منطقه‌ای آن این روابط را که در حال ایجاد نظم منطقه‌ای جدید در خاورمیانه بود برنتافتند. از شکاف‌های مذهبی و قومی بین دو کشور سود جسته و از این بحران‌ها استفاده نموده و با حمایت از پیکار جویان جدید در سوریه و عراق امنیت ملی ایران را نشانه رفتند.

 

ب: سؤال اصلی و سؤالات فرعی

 

سؤال اصلی:

 

 پیکارجویان معارض (داعش و گروه‌های وابسته) در عراق چه تأثیری بر محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران دارند؟

 

سؤالات فرعی:

 

بحران‌هایی که پیکارجویان معارض بر محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران دارند دارای چه ابعادی است؟
 

رفتار پیکارجویان معارض چگونه محیط امنیتی ایران در منطقه خاورمیانه را متأثر کرده است؟
 

بحران ناشی از حضور پیکارجویان معارض در همسایگی ایران چه تفاوتی ازلحاظ تاریخی و جامعه‌شناختی با سایر بحران‌های امنیتی ایران دارد؟
ج: اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

 

هر پژوهش از دو بعد اهمیت و ضرورت نظری و کاربردی برخوردار است:

 

اهمیت نظری

 

گسترش ادبیات نظری در خصوص امنیت و امنیت ملی
 

شناخت ابعاد نظری و فقهی گروه‌های تکفیری و جهادی
 

شناخت عوامل مؤثر بر امنیت ملی
اهمیت کاربردی:

 

شناخت عوامل تأثیرگذار بر امنیت ملی ایران در کشور عراق و تحلیل موضوع برای دستگاه دیپلماسی کشور
 

مقایسه بحران‌های قومی و ایدئولوژیک مذهبی در عراق و تأثیر آن بر ایران
 

بررسی راهکارهایی برای مقابله با خطر داعش و دیگر گروه‌های پیکارجو
تأمین امنیت در عراق از ابعاد گوناگون برای ایران مهم خواهد بود ایران با عراق دارای تشابه مذهبی، تشابهات قومی زیادی هست. وجود قومیت‌های مشابه همچون