جستجوی ایده‏های نو؛
خدمات جستجوی پروانه‏های ثبت اختراع (پتنت)؛
خدمات ثبت طراحی؛
ثبت علائم تجاری و علائم خدماتی؛
جستجو برای حذف موانع حاشیه‏ای؛

اعطای کمک‏های مالی برای کاربردی کردن اختراعات؛

۷

خدمات اطلاع ‏رسانی

معرفی منابع تأمین فناوری و معرفی مراکز پژوهشی؛
اطلاع ‏رسانی روزآمد پیرامون اختراعات و نوآوری‏ها؛
طراحی مراکز اطلاع ‏رسانی پیرامون پروانه‏های ثبت اختراع، ایده‏ها و فناوری‏ها؛

۸

خدمات مربوط به ارزیابی فناوری

قیمت‏گذاری کسب‌وکارها؛
قیمت‏گذاری سرمایه‏های فکری؛
ارزیابی توان فناورانه بنگاه‏ها؛

۹

خدمات مبادلات فناوری

انتقال فناوری؛
دریافت حق امتیاز فناوری؛
قیمت‏گذاری فناوری؛
مشارکت در توسعه فناوری؛
گزینش فناوری بهینه و برتر؛

۱۰

خدمات تجاری‏سازی

تهیۀ طرح تجاری؛
تأمین سرمایه خطرپذیر؛
تطبیق کسب‌وکار با بازار و مشتری؛
ایجاد زمینۀ همکاری میان شرکای تجاری؛
بازاریابی و فروش محصول/ کانال‏های توزیع؛
مشتری‏پسند کردن/ بهینه ‏سازی محصول و مشتقات آن؛
خریدوفروش پتنت و علائم تجاری؛
خدمات شبکه‏سازی شرکت‏ها و کمک به ورود شرکت‏های نوآور به بازار؛

۸-۶-۲٫ مطالعات تطبیقی ‌‌‌فن‌بازار در جهان
در دو دهۀ گذشته تقریباً اکثر کشورهای پیشرفته صنعتی و تازه صنعتی شده از سازوکاری به نام فن‌بازار یا زیرساخت‌های مشابه استفاده کرده‌اند. البته در همه‌جا این سیستم‌ها به‌عنوان فن‌بازار مطرح نشده‌اند.
در ادبیات مدیریت و سیاست‌گذاری فناوری عمدتاً از اصطلاح “نهادهای واسطه‌ای” ( (Tietze,2008، “واسطه‌های انتقال فناوری” Pollard,2006)) و “واسطه بازار فناوری” Tietze & Herstah,2010)) استفاده‌شده که بر مفاهیمی مترادف یا گسترده‏تر از فن‏بازار دلالت دارند. این مفاهیم گسترده که ما در این پایان‌نامه به‌طور خلاصه آن‌ها را “نهادهای میانجی” نامیده‌ایم، علاوه بر فعالیت‌های خریدوفروش فناوری بر فعالیت‌های دیگری از قبیل تأمین سرمایه مخاطره پذیر، ثبت پتنت، سرمایه‌گذاری در تحقیقات و نوآوری و امثال این‌ها نیز متمرکز هستند.
الف) اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا،"واسطه‌های انتقال فناوری^[۴۰]“را به‌عنوان ابزاری سودمند برای انتقال فناوری‌های دانش‌بنیان به مراکز کسب‌ وکار به‌ویژه شرکت‌های کوچک و متوسط تشخیص داده است. این اتحادیه از عملکرد “مراکز رله نوآوری^[۴۱]” پشتیبانی کرده تا از این طریق شبکه‌ای از نهادهای میانجی برای اشاعه فناوری در سطح اروپا ایجاد کند. این اقدام با پشتیبانی فعالانه اتحادیه اروپا از توسعه ابزارهای نوآوری، شبکه‌های اطلاعات و ارتباطات و بسته‌های آموزشی برای بهبود مهارت‌ها و منابع لازم برای مجریان شاغل در “واسطه‌های انتقال فناوری” همراه بوده است. در این سطح فراملی از سیستم نوآوری، تعامل قابل توجهی بین سیاست‌های انتقال فناوری در سطوح اتحادیه اروپا، منطقه‌ای و محلی شامل سیاست‌های ارتقا فرایندهای یادگیری فردی و سازمانی از طریق سیستم نوآوری منطقه‌ای وجود دارد (Gerstlberger,2014). به‌طور خلاصه، شاید بتوان گفت که سیاست‌های دولت و اتحادیه اروپا از اقدامات طرف تقاضا برای بالا بردن ظرفیت نوآوری، پشتیبانی کرده و مثلاً به “واسطه‌های انتقال فناوری” کمک کرده تا توانمندی‌های تخصصی آن‌ها برای متصل کردن شرکت‌های کوچک و متوسط به نهادهای تحقیق و توسعه بالا رود. البته حمایت از انتقال فناوری به سیاست‌های عمومی محدود نمی‌شود. شرکت‌های بزرگ هم که می‌خواهند از مزیت رقابتی حاصل از فناوری‌های جدید برخوردار شوند در این راه گام برداشته و به ایجاد تقویت ارتباط با نهادهای تحقیق و توسعه پرداخته و حتی بعضاً به ایجاد انکوباتور برای کمک به شکل‌گیری شرکت‌های کوچک و متوسط پرداخته‌اند.
به‌علاوه، همکاری بخش خصوصی و عمومی در تعریف و اشاعه پروژه‌های تحقیق و توسعه به‌ویژه در مرحله پیش از تجاری‌سازی چه در سطح ملی اتحادیه کاملاً مشهود است.انگیزه ‌بخش خصوصی و عمومی برای حمایت از انتقال فناوری متفاوت است ولی بخش عمومی به این واقعیت پی برده است که می‌تواند با شرکت‌های خصوصی هم‌راستا شود.
ب) مراکز فناوری و تحقیق و توسعه اروپا
در کشورهای اروپایی بیشتر شبکه‌های اطلاع‌رسانی و ارتباطات بین مراکز فناوری و تحقیق و توسعه (IRC^[42]) با رویکرد

تمرکز اساسی
مخاطبان کلیدی
شیوه

رفتار سرمایه گذاران.
رتبه بندی براساس نظرات مدیران ارشد و تحلیل گران مالی.
شهرت را با عملکرد استراتژیک و مالی مرتبط می کند
ذی نفع واحد (سرمایه گذاران، مدیران)
مکتب ارزیابی : شهرت به عنوان ارزیابی موفقیت های مالی سازمانی

هویت شرکت/سیما
قصد خرید مشتریان
دیدگاه مشتریان از شرکت
سیمای فروشندگان
مرتبط کردن شهرت با مشخصات کارکنان
ادراک مدیران از تصویر ذهنی و هویت ، شهرت را به مساعد بودن پوشش رسانه ای مربوط می کند.
عمدتاً یک ذی نفع
را در نظر می گیرد (بازاریابی)
رفتار سازمانی
رسانه
مکتب احساسی : شهرت به عنوان احساس کلی از سازمان

ذی نفعان متفاوت به طور کلی ، دیدگاه داخلی ( هویت) و خارجی (سیما)از شهرت شرکت را به هم مربوط می کند
مقایسه دید گاه ذی نفعان متفاوت (عمدتاً ذی نفعان داخلی در برابر دیدگاه ذی نفعان خارجی)
مکتب رابطه ای : شهرت شامل تفاوت بین دیدگاه ذی نفعان خارجی و داخلی است.

۲-۱-۳) اندازه گیری(ابعاد) شهرت سازمانی
سردرگمی به خاطر تعاریف زیاد به سردرگمی بیشتر در شیوه های اندازه گیری در ادبیات شهرت
می انجامد. بعضی از شیوه های موجود اندازه گیری انعکاس بعضی از استراتژی ها به سمت اندازه گیری شهرت سازمانی هستند. جواب ها می توانند رتبه شهرت یک شرکت را از خوب تا بد نشان دهند. بنابراین اندازه گیری یک بعدی نشان نمی دهد که چرا یک شرکت شهرتی بهتر یا بدتر از سایر شرکت ها دارد. محققان می توانند از شیوه های کیفی یا ابزارهای ویژه ای در شرایط تجربی استفاده می کنند. اما در این جا دو مشکل وجود دارد اول مقایسه شهرت یک شرکت با شهرت دیگر شرکتها و دوم مقایسه یک ذی نفع با دیگر ذی نفعان.

میان معیارهای اندازه گیری که برای مقایسه شهرت شرکت ها استفاده می شوند بر بسیاری از آن ها این ایراد وارد است که تمرکز زیادی بر روی عملکرد مالی شرکت دارند. و یا بر دیدگاه یک ذی نفع واحد (به عبارت دیگر تصویر ذهنی یا هویت ) یا برای سادگی از دیدگاه یک ذی نفع یا از عوامل اندازه گیری یک بعدی استفاده می کنند. بسیاری از این شیوه ها معیارهای اندازه گیری خود را از معیارهای اندازه گیری ارزش برند، تصویر ذهنی شرکت، هویت شرکت بدون آن که تشخیص صحیحی از این مفهوم داشته باشند قرض گرفته اند. شیوه محققان به پیش زمینه آن ها (مانند بازاریابی، استراتژی، تئوری سازمان یا مشاوره) یا مکتب فکری شان یا پایه های پدیده شناختی‏شان بستگی دارد. اما در ادبیات به ندرت شیوه ها یا معیارهای اندازه گیری متفاوت با هم مقایسه شده اند(Chun,2005:99).
ایرادات بسیاری بر مطالعات قبلی (مثلاً رتبه بندی رسانه ها) به خاطر این که بر مسائل مالی تمرکز داشتند انجام شد. و تشخیص دادند که نام شرکت به عنوان اسم برند در نظر گرفته شود. دانشگاهیان تلاش می کنند برای اندازه گیری شهرت از مفهوم ارزش برند استفاده کنند. معیارهای ارزش برند توسط کلر و آکر به طور عامه پسندی به کار رفتند. برای مثال کلر و آکر سه بعد «قابلیت اعتبار شرکت، متخصصان شرکت، قابلیت اطمینان و دوست داشتنی بودن» به منظور ایجاد ارتباط با گسترش و موفقیت برند استفاده کردند(Aaker and Keller,1990:29).
قابلیت اعتماد برند به عنوان یکی از ابعاد تصویر ذهنی شرکت که می تواند بر ارزش برند تاثیر بگذارد و به شهرت ربط دارد شناخته می شود. کلر به طور ضمنی ارتباط قابلیت اعتماد یکی از ابعاد تصویر ذهنی شرکت در شهرت شرکت است. بنابراین از آن جا که آن ها زیر ساخت های مشابهی ندارند ارتباط بین ارزش برند، قابلیت اعتماد شرکت و شهرت مبهم به نظر می رسد(Aaker and Keller,1990:32).
کارواناو و چیرکوپ ادعا کردند که شهرت شرکت رابطه نزدیکی با ارزش برند دارد. بعد از تحلیل محتوای مباحث گروه کانون در تحقیقات اولیه آن ۱۲ ایتم برای سنجش شهرت شرکت براساس ۵ شاخص ارزش برند از آکر به منظور اندازه گیری شهرت بنگاه آشامیدنی در مالتا یافتند. ۱۲ ایتم تست شده در بیش از ۱۲۰ مصرف کننده عبارتند از :

• کیفیت محصولات

• سطح تبلیغات

• فعالیت های حمایتی

• برگزاری گردش در کارخانه

• حفظ بلند مدت سنت ها

۶٫توجه زیاد به کارکنان بنگاه
۷٫کارکنان آموزش دیده

نوع دیگری از این شکاف دانشی در سازمان پروژه‌محور، بین پروژه‌ها و سازمان ایجاد خواهد شد (شکل ۲-۲۶). در این حالت با توجه به ماهیت موقتی پروژه، دانش کسب شده از پروژه به حافظه سازمان منتقل نشده و انبوهی از درس‌ها و تجارب و دانش حاصل از پروژه اعم از آشکار و ضمنی از بین خواهند رفت. در نتیجه دوباره‌کاری‌های بیهوده‌ای برای سازمان پدیدار می‌گردد که نتیجه آن افزایش زمان و هزینه را برای سازمان به دنبال دارد. به‌عبارت دیگر با توجه به فرایند انتشار دانش‌، این عمل بین پروژه و سازمان به طور مطلوب صورت نمی‌گیرد.

همچنین به‌طور کلی از لحاظ محتوایی در یک پروژه سه دسته دانش قابل شناسایی است:
دانش فنی که ناظر به محصول، اجزای آن و تکنولوژی آن‌ها می‌باشد؛
دانش فرایند که حاوی فرآیندهای تولید محصول و روش‌های انجام کار است؛
دانش سازمانی که گویای فرآیندهای سازمانی است که برای هماهنگی و تسهیل امور در طول اجرای پروژه به کار گرفته شده است (Kasvi et al., 2003).
بخش‌های مختلف دانش ذکر شده نزد افراد مختلف از اعضای تیم پروژه تا اعضا و مدیران سازمان قرار دارد و لذا دانش پروژه کاملاً پراکنده و در ابتدا تا حد زیادی وابسته به افراد است. با توجه به جابه‌جایی شدید نیروی انسانی در سازمان‌های پروژه‌محور دانش کسب شده به راحتی از سازمان خارج و شکاف دانشی بین پروژه‌ها و سازمان ایجاد می‌گردد (اسکاره تهرانی و همکاران، ۱۳۸۶).
البته این شکاف دانشی به غیر از جابه‌جایی نیروی انسانی می‌تواند از عواملی چون عدم انتقال دانش پروژه به حافظه سازمان، فراموشی افراد و به طورکلی نبود نظام مدیریت دانش ایجاد گردد.
لازم به ذکر است در تحقیق حاضر منظور از شکاف دانشی در سازمان‌های پروژه‌محور، شکاف دانشی بین پروژه‌ها و سازمان ناشی از عدم انتشار دانش از پروژه‌ها به سازمان مدنظر است و قصد بر کاهش این شکاف به منظور به کارگیری از دانش‌های پروژه در سایر پروژه‌ها و پروژه‌های آتی سازمان می‌باشد.
سازمان
سازمان
پروژه
پروژه
پروژه
پروژه
پروژه
پروژه
Knowledge Gap
Knowledge Gap
شکل ۲-۲۶- شکاف دانشی بین پروژه‌ها و سازمان در سازمان‌های پروژه‌محور
۲-۴-۱۳- مرور ادبیاتِ بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور
قاضی‌کلایه و همکاران (۱۳۹۱)، پس از مرور ادبیات، عوامل کلیدی زیرساخت به منظور استقرار نظام مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور را مطابق جدول ۲-۲۹ معرفی نمودند:
جدول ۲-۲۹- عوامل کلیدی زیرساخت به منظور استقرار نظام مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور

مایک برسنن^[۱۸۷] و همکاران (۲۰۰۵)، موارد ذیل را به عنوان توانمندسازهای ضبط و انتشار دانش در محیط‌های پروژه‌ای عنوان کرده‌اند.
اثرات ساختار سازمانی؛
بستر فرهنگی و جو پذیرش تغییرات؛
مهارت‌ها و قابلیت‌ها؛

از سوی دیگر می توان اینگونه عنوان نمود که, اصول مهم در شرکتهای تولیدی صادراتی عبارتند از:
مدیریت توانمند و با تخصص و مرتبط با صنعت
استفاده از کارکنان تحصیل کرده،هوشمند،فعال و پر انرژی
برنامه ریزی و فعالیتهای بلند مدت و استراتژیک
استفاده از فناوری های مدرن دنیا
ارتباط مستمر مدیران و متخصصان این شرکت با پیشگامان و خبر گان خارجی صنعت
نوآوری در محصول
کیفیت بالای محصول مطابق با استاندارد ها
انجام به موقع تعهدات خریداران خارجی
حضور در نمایشگاههای منطقه ای،بین المللی و جهانی
بازار یابی صادراتی
آگاهی کامل از مکانیزم های حضور و نفوذ در بازارهای صادراتی
توانمندی برای برقراری ارتباطات تجاری قدرتمند با بازارهای هدف

همانطوری که مشخص است برخی از این اصول با فعالیتهای رایزنان بازرگانی در بازار هدف گره خورده است که بایستی مورد توجه قرار گیرد.
در ادامه به بررسی مهمترین ویژگی های رایزنان بازرگانی از دید صادر کنندگان می پردازیم؟
بر اساس یکی از مدل های ارائه شده در این خصوص, انتظارات تاجران از رایزنان بازرگانی را می توان به ۳ دسته تقسیم بندی نمود:
ویژگی های اخلاقی: اینکه رایزن فردی خوش برخورد،باز،با ادب و با روابط عمومی گرم باشد.
ویژگی های رفتاری :اینکه رایزن فردی منظم،منضبط،مدیر و دارای توان تصمیم گیری باشد.
ویژگی های عملکردی:که می توان برای عملکرد رایزن شاخصهایی را تعیین نمود که آن شاخص ها عبارتند از
رایزن بتواند زمینه آشنایی و برقراری ارتباط را بین صادر کنندگان و بازارهای هدف را بر قرار نماید.در انجام مذاکرات همکاری لازم را داشته باشد.در حل مسائل و مشکلات صادرکنندگان کوشا باشد.اطلاعات تجاری را در اختیار صادر کنندگان قرار دهد.
به روز و روز آمد باشد
مشاور بازاریابی توانمندی باشد
در حل مسائل گمرکی به صادر کنندگان کمک نماید
امور بانکی و بیمه صادر کنندگان تسهیل نماید
رایزن بتواند زمینه مذاکره را فراهم آورد.
مورد اعتماد و وثوق هم صادرکنندگان و هم خریداران بازار صادراتی هدف باشند.
نکته ای که باید بدان توجه داشت این است که آیا اگر رایزنی بتواند انتظارات صادرکنندگان را از منظر اخلاقی،رفتاری و عملکردی (با توجه به شاخصهای تعیین شده) برآورده سازد آیا به بهبود فرایند صادرات و افزایش حجم آن درآن بازار هدف کمکی خواهد کرد؟

شکل ۲-۲ انتظارات صادرکنندگان از رایزنان
اما نکته ای که باید بدان اذعان داشت این است که از دید صادرکنندگان انتظارات اخلاقی، رفتاری و عملکردی با داشتن چه ویژگیهایی از سوی رایزنان بهتر برآورده می شود؟
آیا ویژگیهایی همانند میزان تحصیلات،نوع مدرک تحصیلی، میزان تجربه،میزان تخصص، میزان علم و دانش، دوره های آموزشی گذرانده،تسلط به زبانهای خارجی بیشتر که صادر کنندگان بیان می کنند موجب بهبود عملکرد صادراتی می شود یا خیر؟
آیا داشتن توانایی های فردی مهارتهای مدیریتی رایزن می تواند انتظارات صادرکنندگان را فراهم سازد.
* وظایف رایزن بازرگانی:
۱- رصد کننده اوضاع اقتصادی محل ماموریت
۲- حامی،مشاور و تامین کننده منافع صادرکنندگان در محل ماموریت
بر همین اساس میتوان انتظارات و نقطه نظرات صادرکنندگان را از رایزن بازرگانی در مدل زیر بیان کرد.
الف)۱- دریافت و ارسال اطلاعات کاربردی در خصوص محصولات تولیدی،صادراتی،وارد اتی و خدماتی بازار هدف
۲- تهیه و تدوین فهرست اسامی و مشخصات کامل بنگاههای بزرگ و کوچک و متوسط صنعتی،تجاری و خدماتی هر دو طرف
۳- برگزاری نمایشگاهها و شناساندن کالاها و خدمات مورد نیاز کشورهای هدف به ایران
ب)۱- انعکاس توانمندی های تولیدی و صادراتی کشور ایران
۲- شناساندن و معرفی ظرفیتهای بنگاههای اقتصادی و تشکل های صادراتی به بازارهای خارجی
ج)۱- پیگیری مسائل و مشکلات صادرکنندگان در بازار هدف
۲- رفع اختلافات تجار ایرانی با طرفهای خارجی
۳-احقاق حقوق صادرکنندگان ایرانی در بازار هدف
د)۱-تلاش برای دریافت ویزا برای عاملین اقتصادی کشور ایران ۲- تلاش برای حضور عاملین اقتصادی خارجی در نمایشگاه های تخصصی صادراتی ایران در داخل یا خارج از کشور

خـاک درش چـو کیمـیا، بیش بهـای ممــلکت
واژگان: کیان: پادشاهان بزرگ. (برهان) گوهر: مروارید که به عربی لؤلؤ خوانند و مطلق جواهر را نیز گفته‌اند. (برهان)
معنی و مفهوم: شاه اخستان، همچون تاجی بر سر پادشاهان بزرگ است (مایه‌ی افتخار کیانیان است) و در ارزش و برتری همچون گوهری است که در تاج بزرگان تعبیه شده است. خاک درگاه او، مانند کیمیا ارزشمند و قیمتی می‌باشد به حدّی که این خاک، از تمام مملکت با ارزش‌تر است.
آرایه‌های ادبی: افسر گوهر و گوهر افسر نوعی از قلب در بیت ایجاد کرده است. خاک درِ پادشاه، در ارزشمندی به کیمیا تشبیه شده است.
توضیحات:
کیمیا: به اصطلاح ارباب صنعت، علمی و عملی است که روح ونفس اجسام را به مرتبه‌ی کمال رساند و فی المثل قلع و مس را سیم و زر کند. کیمیا را با چهار علم دیگر (سیمیا، لیمیا، ریمیا و هیمیا) علوم غریبه یا خمسه‌ی محتجبه گویند. کیمیا در لغت فارسی به معنی مکر و حیله است. زیرا این علم خالی از فریبی نیست. (یاحقی، ۱۳۷۵: ۳۵۹- ۳۵۸)
۹۲ - عقل که دید طلعتـش، حرز بر او دمید و گفت
اینـت شـه مَلـَک سـپه، عرش لوای ممــلکت
واژگان: طلعت: دیدار، روی. (دهخدا) لوا: درفش، رایت، علم. (معین)
معنی و مفهوم: عقل با دیدن فروغ روی شاه اخستان، برایش دعا خواند و بر او دمید که چشم زخمی به او نرسد و چنین گفت: احسنت بر این پادشاهی که سپاهیانش فرشتگان هستند و عرش (فلک الافلاک) به منزله‌ی پرچم و بیرق مملکت اوست .

آرایه‌های ادبی: عرش لوا، اضافه‌ی تشبیهی مقلوب است .
۹۳ - گفت جهانش ای ملـک، تو ز کیانی از کـیان؟
گفــت ز تخـم آرشـم، نخـل بــقای ممــلکت
معنی و مفهوم: جهان به ممدوح (شاه اخستان) گفت: تو از نسل کدام یک از پادشاهان هستی؟ شاه پاسخ داد، من از نژاد پهلوان آرش هستم و مانند نخلی تناور و استوار، دیرگاهی است که بر این مملکت حکومت می‌کنم.
آرایه‌های ادبی: کیان و کیان جناس ناقص دارند. شاه در استواری و دیرپایی به صورت مجمل به درخت نخل تشبیه شده است.
۹۴ - گفت به تیغش آسمان، کای گهری، تو کیستی
گفـت مـن آتـش اجل، زهـر گــیای ممـلکت
واژگان: گهری: اصیل، بانژاد. (معین) زهرگیا: گیاهی است که هر کس اندکی از آن بخورد فی الحال هلاک گردد. (برهان)
معنی و مفهوم: آسمان به شمشیر شاه اخستان گفت: ای شمشیر نژاده و گوهرین، (از جنس گوهر) تو چه کسی هستی؟ شمشیر پاسخ داد: من آتش مرگ و نیستی و گیاه زهرآلود و کشنده‌ی دشمنان این مملکت هستم .
آرایه‌های ادبی: آتش اجل اضافه‌ی تشبیهی است . بیت دارای آرایه‌ی تشخیص است.
۹۵ - گرچه به باطل اختـران، افسـر عاجزان برند
اوسـت مظـفر به حـق، خـانـه خـدای ممـلکت
معنی و مفهوم: اگر چه ستارگان مؤثر در طالع و حیات انسان، به ناحق تاج سر پادشاهان ضعیف و ناتوان را می‌ربایند و آن‌ها را از حکم‌رانی بر می‌اندازند؛ امّا شاه اخستان پیروز و ظفرمند راستین، صاحب سرای مملکت می‌باشد (ستارگان نمی‌توانند تاج او را بربایند).
آرایه‌‌های ادبی: بیت دارای آرایه‌ی تشخیص است.
۹۶ - مار به ظلم اگـر بـرد خایـه‌ی موش، ناسـزا
جان پلنـگ چون برد، کوسـت سـزای ممـلکت
واژگان: خایه: تخم، بیضه. (دهخدا)
معنی و مفهوم: شاید مار بتواند از موجود ضعیفی مانند موش دزدی کند و ناروا از او تخم بدزدد، امّا نمی‌تواند به جان پلنگ آسیبی برساند، زیرا پلنگ شایسته‌ی فرمانروایی بر مملکت است.
آرایه‌های ادبی: مار استعاره از دشمنان پادشاه (ممدوح)، موش استعاره از پادشاهان ضعیف و پلنگ استعاره از شاه اخستان است. مار و موش و پلنگ، با هم مراعات نظیر دارند. این بیت تمثیلی برای بیت پیش است.
توضیح: واژه‌ی خایه در مصراع اوّل نامناسب می کند و مفهوم درستی به دست نمی‌دهد، در نسخه بدل‌ها به جای خایه‌ی موش، خانه‌ی موش آمده که درست تر می کند.
۹۷ - مشتری از پی مـلک، کـرد سـجل خط بـقا
بسـت بنـات نعــش را عـقد بــرای ممــلکت
واژگان: سجل: عهد، ثبت. (معین) بنات نعش: هفت اورنگ. (دهخدا) توضیحات
معنی و مفهوم: مشتری که قاضی و فقیه آسمان‌هاست، برای پادشاه (اخستان) بقا و جاودانگی را ثبت نموده و بنات نعش (دختر آسمان) را برای مملکت (داماد) عقد بست .
آرایه‌های ادبی: بنات النعش به عروسی مانند شده است که او را برای مملکت که همانند داماد است عقد بسته اند. مشتری نیز مانند عاقدی بوده که برای آنان خطبه خوانده است .
توضیحات :
بنات النعش: بنات جمع بنت به معنی دختر، دختران و سه ستاره که بر طول واقع شده، در صورت دب اکبر (هفت اورنگ) به دنبال نعش و سه ستاره به همین شکل در « دب اصغر » اوّلی را بنات النعش کبری و دومی را بنات النعش صغری گفته‌اند. آن‌ها را « سه دختر » و « سه خواهر » و دختر نعش یا دختران نعش هم گفته‌اند. (مصفی، ۱۳۶۶: ۹۲)
۹۸ - بدر ستاره لشـکر است، اوج طراز آسـمان
بحر نهنـگ خنـجر است، ابر سـخای ممــلکت
واژگان: بدر: حالتی از نیم‌کره‌ی روشن ماه. (معین) طراز: نگار، جامه، زیور. (منتهی الارب)
معنی و مفهوم: شاه (ممدوح) به منزله‌ی ماه بدر (کامل) است که ستارگان آسمان لشکر او هستند و او زینت دهنده و زیبایی بخش اوج آسمان‌هاست. او مانند دریایی بزرگ و با عظمت است که خنجرش به منزله‌ی نهنگ این دریاست. سلطان همانند ابر بخشنده‌ای است که بر مملکت عطا و بخشش می‌بارد.
آرایه‌های ادبی: ممدوح به ماه بدر و لشکرش به ستارگان تشبیه شده است، همچنین شاه به دریا و ابر و شمشیرش به نهنگ مانند شده است. ابر سخا، اضافه‌ی تشبیهی است. دریا با نهنگ تناسب دارد. بدر، ستاره و آسمان نیز با هم مراعات نظیر دارند.
۹۹ - بـدر چو شعری دوم، بحر چو کسری سوم
دولـت ظلـم کـاه او، عدل فزای راستـین
واژگان: شعری: نام دو ستاره یکی شعری‌العبور و دیگری شعری‌الغمیصاء. (فرهنگ لغات)توضیحات.